يحيى دولت آبادى

26

حيات يحيى ( فارسى )

ارباب طمع مكرر مركز تقسيم آن وجه در هرجا تغيير يافته موجب زحمت و كشمكش مىشود و بالاخره قنسولگرى انگليس در بغداد مركز تقسيم و قنسول ناظر حقيقى آن ميگردد و مسلم است اشخاصيكه طرف‌دار سياست آنها باشند بهره‌مندتر خواهند بود . از اينجا بگذريم و به مقصود نزديك شويم بديهى است هريك از اشخاص كه داراى قسمتى از رياست شيخ انصارى شده‌اند توقع دارند مرجعيت كل و مركزيت تام داشته باشند و هريك آرزو دارند وجوه سهم امام و غيره از اطراف متوجه آنها باشد در صورتى كه همه همدوش يكديگرند و هيچ‌يك تمكين از ديگرى ندارند در اين صورت براى هريك رسيدن به اين مقصود مشكل خواهد بود و طولى نميكشد كه حاج سيد حسين ترك از دنيا ميرود ملا محمد ايروانى رئيس اول تركان و شيخ محمد حسن مامغانى رئيس دوم مىشود حاج ميرزا حسن شيرازى كه استعداد رياست تامه يافتن را از همه افزون دارد و دنيا را نيكوتر از ديگران ميشناسد ميبيند اقامت در نجف نميگذارد او بمقام خود رسيده امتيازاتى كه دارد نمودار گردد چه در آنجا شناخته نميشود مگر يكى از رؤساى روحانى در صورتى كه او قانع به اين مقام نيست و خود را همدوش ديگران على الخصوص حريف فارسىزبان خود حاج ميرزا حبيب اللّه رشتى نميداند اين است كه در صدد مىشود از نجف دور گردد بلكه به مقصد نزديك و به مقصود برسد اما نميخواهد از عراق عرب بيرون رفته باشد در اين صورت كربلا بواسطهء توجه نفوس ايرانيان بلكه عموم شيعيان به آنجا براى اقامت وى مناسب است ولى چون شيخ زين العابدين مازندرانى كه عملا ممتاز و بعد از وفات شيخ انصارى حوزه رياست وى رونق گرفته است آنجا اقامت دارد و هم ملا حسين فاضل اردكانى كه داراى رياست تام است و در لباس روحانى در اين عصر سرحلقه منور - الافكاران شمرده مىشود در كربلا ساكن است از اين سبب ميرزاى شيرازى آنجا را براى اقامت اختيار نميكند و اما كاظمين اگرچه از رئيس روحانى ايرانى معروفى خالى است ولى از يك طرف نزديك بغداد است و چندان محل توجه مقدسين عتبات و جاهاى ديگر نيست و از طرف ديگر شيخ محمد حسن آل يس كه از رؤساى معروف روحانى عرب مىباشد در آنجا اقامت گزيده پس از همه‌جاى عراق عرب بىمانع‌تر براى اقامت اين رئيس روحانى محترم سامره است شهر كوچك سامره دوردست افتاده سكنه آن