بوداق منشى قزوينى

22

جواهر الأخبار ( فارسى )

است . اينكه در خاطرات خود مىنويسد : « در اين وقت سن بيست سال رسيده بود » ، دليلى بر اين مدعاست . 2 . ديگر آنكه بوداق منشى مىنويسد ، مدت هفت سال از عمر خود را در بغداد سپرى ساخته است ، سپس به همراه محمد خان تكلو از بغداد بازگشته‌اند . اين مطلب گمراه كننده و اغراق‌آميز به نظر مىرسد و نمىتواند با سنوات تاريخى بخواند . زيرا ، محمد خان تكلو در فاصلهء سالهاى ( 935 - 940 ه . ق . ) حاكم بغداد بوده است ، و در حالى كه حاكم بغداد ، تنها پنج سال از عمر خود را در بغداد گذرانيده ، چه گونه ممكن است ، منشى ديوان او هفت سال از عمر خويش را در آن ناحيه گذرانيده باشد . خاصه آنكه خود به ورود و خروجش از بغداد به همراه محمد خان تكلو متذكر و معترف است . با توجه به اين نكات مىتوان گفت ، بوداق منشى تنها از اوايل سال 936 ه . ق . تا سال 942 ه . ق . با انضمام « دو سال دگر » در كنار محمد خان تكلو بوده است . بوداق منشى در ادامهء شرح حال خود مىنويسد : « بعد از دو سال كه خان را حكومت هرات دادند ، نويسندگى لشكر را به ديگرى داد . من از اين رنجيده خاطر شدم ، با وجود آنكه گفت ، تو را در هرات وزارت خاصهء خود با انشاء خواهم داد فقير قبول نكردم و در كرمان از او گريخته به جرون افتادم . از روى پريشانى و بىچيزى كتابات مصنوعى ساختم و خود را ايلچى سلطان محمد ميرزا و محمد خان كردم ، و يك صد تومان جهت ميرزا و خان گرفتم و سى تومان جهت خود . در آخر فهميدند ، آنچه به من داده بودند نگرفتند ، و آنچه جهت ميرزا و خان داده بودند بستدند » . « 1 » به موجب منابع عهد صفوى ، در سال 942 ه . ق . سلطان محمد ميرزاى صفوى كه از عمرش بيشتر از پنج سال نمىگذشت ، « 2 » به حكومت هرات منصوب شد ، و محمد خان تكلو را نيز سرپرست و للهء او ساخته و به نام شاهزادهء صفوى بر مسند حكومت هرات

--> ( 1 ) . جواهر الاخبار ، صص 188 - 189 . ( 2 ) . شاهزاده محمد ميرزا [ سلطان محمد خدابنده ] پسر ارشد شاه طهماسب اول صفوى در سال 937 ه . ق . متولد شد . ر . ك : احسن التواريخ ، ج 2 ، ص 636 و تكملة الاخبار ، ص 72 و خلاصة التواريخ ، ج 1 ، ص 219 .