[ 295 الف ] فصل خامس از مقالهء دوم در ذكر خطباء فصيح الكلام [ امير محمد ابراهيم مهريجردى ] بر لوح خاطر فضلاء ستوده مآثر اين معنى سمت تحرير پذيرفته خواهد بود كه چون فصيح بيان انا افصح العرب عليه السلام و التحية از مكهء مكرمه هجرت نموده در نواحى مدينهء طيبه نزول اجلال فرمودند ، در روز جمعه كه از محلهء قبا متوجه نفس مدينهء طيبه شدند در بطن رانونا فرود آمده خطبه‌اى در غايت فصاحت خوانده نماز جمعه به جماعت گزاردند « 1 » و آن نخستين خطبه‌اى بود كه بر زبان مبارك آن حضرت گذشت و اول نماز جمعه بود كه مؤدا گشت . و هم در آن سال سنت اذان جهت اعلام وقت نماز معين شد . اما تا سال هفتم از هجرت آن حضرت بر چوبى كه آن را حنانه گويند تكيه فرموده خطبه مىخواندند و در سال مذكور منبرى مشتمل بر سه درجه ترتيب يافت و مقرر گشت كه من بعد خطبا بر منابر صعود كرده خطبه خوانند و آن سنت سنيّه در ميانهء امت تا قيام الساعة باقى ماند . و خطهء مباركهء يزد كه دار العباده و محل اجتماع علما و فضلا بوده و هست همواره خطباى بلاغت‌شعار خطبه را به زبان فصيح [ 295 ب ] انشا نموده به حسن ادا قراءت نموده‌اند و احوال جمعى كه بر اين حقير ظاهر گرديده به مناسبت مقام درين نسخهء بلاغت انجام مرقوم كلك اهتمام و در سلك بيان سمت انتظام يافته و حالات جمعى ديگر كه نزد راقم حروف به تحقيق نپيوست همچنان در پردهء اختفا گذاشته از سر بيان آن درگذشت .

--> ( 1 ) - اصل : گذاردند .