سر راه بر لشكر اسلام گرفت و كار بر لشكر اسلام تنگ شده عمر خطاب را كه در آن وقت خليفه بود اعلام نمودند كه اهل عجم يزدگرد را پادشاه نموده و در دفع اهل اسلام باقصى الغاية ميكوشند و كار ايشان قوت دارد . عمر خطاب ، سعد وقاص را با سى هزار [ b 25 ] مرد و مغيرة بن شعبه و بعضى ديگر از صحابه و تابعين را همراه او نموده به قادسيه فرستاد . چون تقارب دو لشكر روى نمود به تصفيهء صفوف پرداخته قرب يك ماه آسياى حرب در گردش بود و كشش بسيار واقع شد . چنانچه هرگز حربى به آن هولناكى ميان عرب و عجم واقع نشده بود . آخر الامر شكست بر لشكر عجم افتاد و رستم فرخ‌زاد به قتل آمده لشكر عجم منهزم شد و لشكر اسلام بتعاقب ايشان روى به مداين نهادند . چون اين خبر به « 1 » يزدگرد رسيد آنچه توانست از زر و جواهر برداشته روى به طرف نهاوند روان شد و لشكر اسلام به مداين‌كه دار الملك اكاسره بوده و مشحون به خزاين بسيار و دفاين بيشمار بود درآمدند و آنچه در سر كار يزدگرد از خزاين و اسباب پادشاهى بود همه به نهب و غارت بردند و از عقب يزدگرد به نهاوند آمدند . و بعد از آنكه يزدگرد يك مرتبهء ديگر صد هزار سوار جمع نموده در پاى قلعهء نهاوند با لشكر اسلام مصاف داده شكست يافت و از راه همدان به فارس و از فارس به يزد آمده دو ماه در يزد توقف نموده و جواهر و ثمينه « 2 » كه با خود داشت از خوف لشكر اسلام در يزد مدفون ساخته روانهء خراسان گرديد . ذكر گنج نهان يزدگرد به يزد [ a 26 ] و رفتن بجانب خراسان و كشته شدن به تقدير ملك منان بعد از آنكه يزدگرد عزيمت سفر خراسان را تصميم داد به صلاح ديد امرا

--> ( 1 ) - اصل : جزيه ( 2 ) - اصل : سمينه