فصل سوم در معرفت كوهها و [ منابع ] آبهاى زمين هند و زمين سودان « 1 » به تقرير ابو ريحان « 2 » دوازده هزار فرسنگ است زمين هند را حكما و مهندسان بر سه قسم متساوى كرده‌اند و هريكى را به نامى مخصوص خوانده ، به موجبى كه در كتاب باتنكل « 3 » آمده است ، و مانند پشت خرچنگ از ميان آب انجذاب نموده بر اين صورت كه مشكل شده . و در ميان اين نه اقسام كوهها و صحراهاى متّسع متعاقب و مترادف يكديگراند ، و كوهها مانند قفار به يكديگر نزديك‌اند و ممتد از عروض معموره بر طول از جانب مشرقى تا بطن مغرب از مبدأ چين « 4 » و تبت « 5 » و اتراك گذشته ، و به كابل « 6 » و بدخشان « 7 » و تخارستان و باميان [ و غور ] « 8 » و خراسان « 9 » و گيلان « 10 » و آذربيجان « 11 » ارمينيه « 12 » و روم و افرنجه « 13 » و جلالقه « 14 » مغرب ، و آن كوهها در امتداد منعطف محيط شده‌اند از برارى و مساكن آنجا ؛ و در پاى اين كوهها درياها است ؛ پس از جانب [ جنوب ] هند درياهاى فراوان است به او محيط ، و در باقى جهات ابتدا از شمال كوههاى شاهق و جبال شامخ و برارى و صحارىاند كه منابع انهارند ؛ و مشرق او از زمين چين و ماچين « 15 » است ، و مغرب زمين [ سند و ] كابل ، و جنوب دريا و شمال كشمير و زمين ترك و كوه ميرو « 16 » كه بغايت بلند و عالى

--> ( 1 ) . SUd n ( 2 ) . Abu Rai n ( 3 ) . B tankal ( 4 ) . Cin ( 5 ) . Tibet ( 6 ) . K bul ( 7 ) . Badah [ ] s n ( 8 ) . GUr ( 9 ) . Hor s n ( 10 ) . Gil n ( 11 ) . Adarbaig ( 12 ) . Arminijjah ( 13 ) . Ifangah ( 14 ) . Gal likah ( 15 ) . M cin ( 16 ) . Meru