رشيد الدين فضل الله همدانى

پيشگفتار 47

جامع التواريخ ( تاريخ هند و سند و كشمير ) ( فارسى )

كارل يان ترجمهء فرانك بحر العلومى مقدّمه تاريخ هند اثر عالم برجسته و جامع العلوم ايرانى ، رشيد الدّين فضل اللّه طبيب ( حدود 1318 - 1250 ) ، اگرچه در ميان تاريخ عالم وى همواره در بخش آخر جاى مىگيرد ، معهذا از نظر زمانى بايد پيش از ديگر تاريخ‌هاى مقدّم بر آن پديد آمده باشد . تاريخ‌هاى ذكر شده در آن ( 703 - 702 ه ق . ) « 1 » خود هنوز بر دورهء ايلخان غازان ( 1304 - 1295 م . ) ، سفارش‌دهندهء اصلى جامع التّواريخ دلالت دارد . تاريخ هند از نظر محتوايى به وضوح به سه بخش بزرگ تقسيم مىشود :

--> ( 1 ) . در پايان فصل 1 و 5 از قسم اوّل روايت فارسى و عربى و نيز در فصل 6 ، سال 703 ه ق . ديده مىشود ( در ترجمهء آلمانى : ص 24 ، 50 ، 56 ) . در قسم دوم فقط در پايان فصل 7 ، سال 702 ه ق . ذكر شده است ( در ترجمهء آلمانى : ص 77 ) . به اين دليل به وضوح ديده مىشود كه بخش بزرگى از « تاريخ هند » قبل از مرگ غازان ( 1 مه 1304 م . - 703 ق ) پديد آمده بود . به اين ترتيب نظريهء كاملا رايج مبنى بر اينكه تاريخ عالم نخست به سفارش برادر غازان ، يعنى الجايتو نگاشته شده است با واقعيّت مطابقت ندارد . مقايسه شود با : Jahn , RI , XIV , A . 20