داد كه از مأموريّت قبلى او آسانتر نبود ، بدين معنى كه وى را به تأليف تاريخ كليّهء اقوام و مللى برگماشت كه مغولان در طى لشكركشيهاى خود با آنان سروكار داشته‌اند ، خلاصه رشيد الدّين به فرمان خان مغول مأمور تأليف تاريخ عالم گرديد . . . . رشيد الدّين در مقدّمهء جامع التّواريخ به علماى بيگانه‌اى كه در طرح قسمتهاى مختلف تاريخ عمومى با او همكارى داشته‌اند اشاره مىفرمايد ، از آن جمله در مورد تاريخ چين از ليتاجى و مكسون ( ؟ ) ، و در تاريخ هند از راهبى كشميرى كملا شرى ( Kamala - sriBahsi ) نام مىبرد ، ولى در مورد تاريخ فرنگ هيچگونه اشاره‌اى در اين‌باره نكرده است ؛ و هرچند اين امر در نظر اوّل عجيب مىنمايد ، ولى باتوجّه به اينكه اسامى فوق دربارهء موضوع اساسى يعنى منابع كتاب هيچگونه اطلاعى به دست نمىدهد ، و اين اشخاص غالبا واسطه و ناقل اخبار هستند ، بىاطّلاعى از نام برخى از آنان براى ما نسبتا بىاهميّت مىباشد ، و امّا خوشبختانه با وجود سكوت رشيد الدّين از تاريخ فرنگ مىتوان اطّلاعات جالب دربارهء محيط اجتماعى كه همكاران اروپايى رشيد الدّين بدان تعلّق داشته‌اند به دست آورد . . . تاريخ مارتينوس اوپاوينسيس ( Martinus Oppaviensis ) . . . در آن زمان به اين كتاب تا حدّى مانند نوعى تاريخ رسمى پاپان و قياصره مىنگريسته‌اند ، چونكه مؤلّف آن ديرزمانى در دربار پاپ داراى مقامى شامخ و بلند بوده است . باتوجّه به اين تفاصيل ، اين حدس نزد من به وجود آمد كه شايد رشيد الدّين از اين كتاب استفاده كرده باشد ، و خوشبختانه پس از رسيدگى معلومم شد كه اين تصوّر باطل نبوده است . اكنون به عقيدهء من قسمت اعظم تاريخ فرنگ رشيد الدّين اقتباسى است به صورت اختصار از كتاب مارتينوس [ اوپاوينسيس ] . » « 1 » *

--> ( 1 ) . مقدّمهء تاريخ فرنگ ( ترجمهء دكتر منوچهر اميرمكرى ) .