نكتهء شايان ياد آن است كه در تصويرگرى اين بخش از تاريخ عالم افزون بر هنر نقّاشى كه در آثار رشيد الدّين فضل اللّه بكمال مطرح است ، و نامدارترين نقّاشان عصرى به كار گرفته مىشوند ، تصويرگرى در راستاى توضيح و تبيين مفاهيم اثر به كار گرفته مىشود . هنرشناسان بزرگى در بررسى و تفسير نقّاشيهاى جامع التّواريخ كوشيده‌اند و آثارى ارجمند به جاى نهاده‌اند ، و چون بدين بخش رسيده‌اند ، همگان اذعان داشته‌اند كه در تاريخ افرنج هنرمندان نگارگر با شيوهء ويژهء تصويرگرى ابتكار و ابداعى نو كرده‌اند تا خوانندگان اثر بدرستى و همزمان ، روزگار و زندگى پايان را روباروى روزگار قيصرى كه به حكمرانى مىپرداخته است به گونه‌اى ديدارى ، تاريخ را در ذهن خود مجسّم سازند . اينك دو اثر برگزيده را در اين باره ياد مىكنم . The Illustrations To The World History of Rashid al - Din . by David Talbot Rice . Fdited by Basil Gray . Edinburgh . University Press . 1976 و A Compendium Of Chronicles . The Nasser D . Khalili Collection Of Islamic Art . Volume XXVII General Editor Julian Raby . the Nour Foundation in association With Azimuth Editions and Oxford University Press . 1995 از اين است كه از ناشر گرامى درخواستم كه تصاوير اين بخش را براى بهره‌يابى خوانندگان ارجمند به چاپ رسانند . و شگفتى در اين است كه اين شيوهء نگارگرى همچون سنّتى شايستهء پاسدارى ، تا سدهء 12 ه ، ق تداوم داشته است ، چنان كه در دو نسخهء خطى محفوظ در كتابخانهء سلطنتى كه هر دو به قطع رحلى بزرگ است - 32 3 / 49 - و مورّخ 1074 ه اين گونه نقّاشى به ديده مىآيد . گفتنى است كه از دو نسخهء مصوّر ياد شده ، نسخه‌اى با شيوهء نقّاشى ايرانى تصوير شده است ، و آن ديگر