رشيد الدين فضل الله همدانى
38
جامع التواريخ ( اسماعيليان و فاطميان ) ( فارسى )
ذكر خلافت الحاكم باللّه ، خليفهء ششم ابو على منصور بن عزيز بن [ معز بن منصور بن ] قائم بن مهدى علوى « 1 » . ولادت او به قاهره بود و در بيست و سوم از ماه ربيع الأول سنهء خمس و سبعين و ثلاث مائة . و او اولين خليفه است كه ولادت او به مصر بود ، در روز پنجشنبه ، سلخ ماه رمضان سنهء ست و ثمانين و ثلاث مائة . بر او بيعت بكردند ، از عمر او يازده سال و پنج ماه گذشته بود . و مدت خلافت او 25 سال و يك ماه بود و جملهء عمر او 36 سال و يك ماه . چون بر سرير خلافت متمكن شد ، روز عيد نماز و خطبه كردند و جماعتى از مقدّمان كتامه با او شرط كردند كه از مشارقه كسى را بر احوال خود وقوف ندهند و در امور ايشان نظر نكنند . و ساير مغاربه بر دولت حاكم مستولى بودند و مشارقه منكوب . و كتامه ، كه قبيلهء امين الدوله بودند ، حاكم مطلق شدند ؛ عزم كردند كه حاكم را بكشند ، امين الدوله گفت از اين كودك چه خيزد . و ارجوان مربى حاكم و يار غار و نديم و جليس و انيس او بود ، شكايت نكايت كتامه پيش اينجوتگين نوشت . ابن عمار را خبر شد ، كتامه را به دمشق فرستاد تا اينجوتگين را بگيرند . اينجوتگين ، امير شام ، مستوحش گشت و ، از سر غيرت و غبن مغاربه و نفرت مشارقه « 2 » ، با لشكرى فراوان قصد مصر كرد . ابن عمار ابو تميم سلمان بن فلاح را با برادر و سپاهى انبوه پيش او باز فرستاد . بر يكديگر حمله كردند ، اينجوتگين منهزم با شام رفت . اهالى دمشق او را در شهر نگذاشتند و خانهء او را غارت كردند . از ايشان امان خواست و رغبت حضرت مصر كرد . ابن فلاح او را به جان ايمن گردانيد و فرزند خود را مصاحب او سوى مصر روان گردانيد ؛ معفوّ گشت و خلعت و نواخت يافت . و ابن فلاح متوجه دمشق شد و به صلح شهر را بگرفت . و تمامت بلاد شام را به ابو تميم كتامى داد ، كه نيكو سيرت بود و شاميان از او راضى و شاكر . و جيش بن صمصام كتامى را ، كه بر فلسطين حاكم بود ، معزول كرد . او به مصر پيش حسن ارجوان رفت و از حسن بن عمار شكايت كرد . ابن عمار چون آگاه شد ، كتامه را بر خون ارجوان اغوا كرد . ارجوان در خانهء خلافت گريخت و قضات و ايمه را گفت مصلحت وقت آن است كه حاكم را ظاهر كنيم و به تجديد بيعت او تازه كنيم و بگوييم اين طفل در دست كتامه زبون و عاجز شد ، به شما استغاثت مىكند و از تعدى ايشان استعانت مىنمايد ، چه شما آبا و اجداد او را نيكو مىشناسيد . مصريان
--> ( 1 ) . مجمع د : خلافت ابو على ابن منصور ابن العزيز القايم باللّه ، ابو على ابن منصور ابن العزيز القائم باللّه ابن المهدى العلوى ؛ مجمع م : ذكر خلافت الحاكم باللّه ابو على المنصور بن العزيز بن المعز بن القائم بن المهدى العلوى و هو السادس من الخلفاء العلوية . ( 2 ) . زبده : از غيرت و غبن و خذلان و خزى مغاربه و نفرت اقوام مشارقه .