رشيد الدين فضل الله همدانى

164

جامع التواريخ ( اسماعيليان و فاطميان ) ( فارسى )

مىزيسته و خانهء او در آنجا بوده است تاريخ زاد و مرگ اين امام در كتاب‌ها به اختلاف آمده است : در الائمة الاثنا عشريه از شمس الدين محمد بن طولون حنفى دمشقى م 953 ( بيروت 1377 ، ص 85 ) آمده كه او به سال هشتاد و به روايتى در بامداد روز سه‌شنبه 8 رمضان سال 83 از مادر بزاد و در شوّال 148 درگذشت . در كتاب الازهار و مجمع الانوار داعى اسماعيلى يمنى حسن بن نوح بهروجى م 939 ( منتخبات اسماعيلية ، دمشق 1378 ص 233 ) آمده كه او در شوّال 148 در 68 يا 69 سالگى درگذشت و 34 سال و هفت ماه امامت نمود . پس به گفتهء او در سال 80 يا 79 از مادر بزاد . در اصول كافى كلينى ( كتاب الحجة باب مولد ابى عبد اللّه ) آمده كه او در سال 83 زاده و در شوّال 148 در 65 سالگى درگذشت . شيخ مفيد در ارشاد ( ص 249 چاپ 1320 ق ايران ) مىگويد كه او در مدينه به سال 83 از مادر بزاد و در شوّال 148 در 65 سالگى درگذشت و 34 سال امامت نمود . در جامع الرواة اردبيلى ( چاپ تهران 2 : 464 ) نيز چنين ياد گشته و او اين را هم مىگويد كه زادگاه امام در مدينه بوده و او در همان‌جا درگذشت . در دستور المنجمين ( برگ 333 پ شمارهء 5968 عربى پاريس ) آمده كه او در ساعت سوم روز 17 ربيع يكم سال 83 از مادر بزاد و 33 يا 34 امامت كرد و به گفتهء جابر بن حيان صوفى كه از شاگردان او بوده است 62 و بگفتهء ديگرى 65 سال در اين جهان بزيست . پس سال مرگ او 145 يا 148 مىشود . بارى برويم بر سر داستان خانه او . در سرگذشت الحاكم بامر اللّه ( 375 - 411 ) خليفهء فاطمى مصر در همان دستور المنجمين كه در روزگار حسن صباح تأليف و نسخهء آن در 513 نوشته شده و نسخهء كهن آن‌كه گويا نسخهء اصل زمان حسن صباح است و در كتاب‌خانهء ملى پاريس هست چنين آمده است : و يقال انه حج البيت و فتح حجرة الصادق رضى اللّه عنه و تسلم آلاته و كتبه كلها و ما استودع فيها من السلاح و احعان ( ؟ ) العلوم و عاد فى مدة عشرين يوما حيث لم يعلم به احد من الناس « 1 » . ابن اثير در الكامل فى التّاريخ ( سال 400 ) مىنويسد : و فى هذه السنة ( 400 ) ارسل الحاكم بامر اللّه من مصر الى المدينة ففتح بيت جعفر الصادق و اخرج منه مصحف و سيف و كساء و قعب و سرير در المنتظم ابن جوزى ( 7 : 246 ) آمده :

--> ( 1 ) . مرحوم قزوينى مسائل پاريسيه ، ص 141 .