اين بخش از جامع التّواريخ كه در پيش روى خوانندهء ارجمند است ، سرگذشت فاطميان مصر و رفيقان صبّاحى است ، و مىتوان گفت از جهت درستى و استوارى سودمندترين بخش اين تاريخ كم‌مانند است . آنچه از تاريخ اسماعيليان و رفيقان در دست است برگرفته‌اى است از نگاشتهء علاء الدّين عطاملك . . . جوينى كه به پايان تاريخ جهانگشاى خود تأليف سال 658 در افزوده است ؛ و آن گزيده و فشرده‌اى از تاريخ اين آيين است كه با تعصّب و دشنام و تحريف اشعرىكيشان روزگار نسبت به شيعيان و بويژه شيعيان هفت‌امامى كه از آنان به ملحدان ياد مىكرده‌اند و رافضيان مىخوانده‌اند قرين است . چنان كه از مندرجات كتاب برمىآيد ، بخشى اساسى از آن را ، عطاملك جوينى از نگارشهاى اسماعيليان و رفيقان كه در كتابخانهء الموت فراهم بوده است برگرفته است ، و البتّه شرط امانت به جاى نياورده ، و جاى به جاى از تحريف و توهين به آنان كوتاه نيامده است ؛ ولى خواجه رشيد الدّين فضل اللّه كه اثر خود را به حدود 710 ه . ق تأليف كرده است ، جانب بىطرفى پيشه ساخته ، و ناسزاهاى مورّخان رسمى اهل سنّت را ناديده انگاشته ، و تا جايى كه در دسترس بوده ، از تأليفات دوستداران و پيروان اسماعيلىآيين نيز چون دستور المنجّمين و . . . سود جسته است . دربارهء اسماعيليان آگاهيهاى بسيار در دست هست ، و سخن كوتاه آنكه : اسماعيليان ، سبعيّه ، هفت‌اماميان ، باطنيان ، باطنيّه ، حشّاشين ، ملاحده ، فدائيان ، فرقه‌اى از شيعه كه سلسلهء ائمّه را به اسماعيل فرزند مهتر امام جعفر صادق ( ع ) ختم كنند ، اسماعيل را امام هفتم دانند . گفته مىشود اسماعيل نخست از طرف پدر به جانشينى وى تعيين گرديد ولى بعد حضرت صادق ( ع ) پسر دوم خود موسى را جانشين خود كرد . اسماعيليّه انتصاب اخير را نپذيرفتند و گفتند امام نمىتواند تغيير عقيده