دستگاه‌هاى ديگر سخن گفته است . داستان فتح خوارزم به عنوان يك تحوّل سياسى مهم در آغاز سلطنت شاه سلطان حسين ، خبر ديگرى است كه تقريبا به صورت كامل در اين كتاب آمده است . « 1 » اطلاعاتى كه وى به صورت پراكنده درباره شاه طهماسب ، شاه عباس اول و دوم و شاه صفى در اختيار مىگذارد ، برخى منحصربه‌فرد بوده و در شناساندن شخصيت آنها و مسائلى كه در اطراف آنها گذشته ، بسيار مؤثر است . اما در اين ميان يك نكته جالب توجّه در اين متن وجود دارد و آن اين است كه دو بار نام ينگه دنيا يعنى دنياى نو كه همان امريكا است ، آمده است . اين نام ، نامى است كه تركهاى عثمانى به احتمال در ترجمه نامى كه براى نخستين بار براى امريكا به كار رفته ، يعنى دنياى جديد به كار برده‌اند . اما علاوه بر اين‌كه نفس اين كلمه در اين كتاب به كار رفته ، و اين در متون دورهء صفوى ، بديع است ، اشاره به فرش‌هاى زربفت و خلعت‌هاى ينگه دنيا هم در دوجا آمده است : از خلعت‌هاى زربفت ينگى دنيا و ديباى روم و چين و تاج و طومارهاى مرصّع به لآلى و جواهر ثمين و اسبان تازىنژاد با زين مرصّع و لجام طلا و سراپرده‌هاى ظهارهء اطلس بطانهء ديبا و امتعه و اقمشه نفيسه هند و ختا و فرنگ و اسلحهء نادره و تحفه روز هيجا و جنگ از جزايرى و تفنگ و كمان . . . و مورد دوم : از ميخ‌ها و ميخ‌كوب‌ها و سطل‌ها و طشت‌هاى همه‌طلا ، و فرش‌هاى زربفت ينگى دنيا ، و جل‌هاى مرواريددوز پرسنا و بها ، و قلّاده‌هاى مرصّع به جواهر گرانبها ، و شيربانان كسوت‌هاى زرّين بر دوش ، و پلنگ‌بانان چون نطع پلنگ مرصّع‌پوش ، و ببربانان از اطلس‌هاى ده يك دوز . . .

--> ( 1 ) . اين فصل از كتاب براساس نسخه دانشگاه در پايان كتاب دستور شهرياران صص 316 - 325 ( به كوشش محمد نادر نصيرى مقدم ، تهران ، موقوفات افشار ، 1373 ) چاپ شده است .