عبد المحمد آيتى
335
تحرير تاريخ وصاف ( فارسى )
به نبيرهاش تمور پسر جمكين مفوض گشت . پس از تمور ، خيشان پسر ترمه بلا نبيرهء جمكين تخت خانيت يافت . و پس از او بويانتوق ملقب به كلو خان برادر خيشان را به خانيت برداشتند و بعد از او نوبت به پسرش شيدى بلاقاآن رسيد و امروز كه سال 727 است ايسنتمور بن كيلا « 1 » بن جمكين بن قبلاقاآن بر سرير خانيت است و ممالك چين و ختاى تا اقصاى منزى در فرمان اوست . اما جوجى پسر بزرگتر چنگيز خان كه ممالك سقسين و قپچاق و خوارزم و بلغار و قرم و اوكاك تا روس داشت ، بعد از او پسرش باتو به فرمانروايى رسيد . ديگر پسر او سرتاق به فرمان منكوقاآن بر خاندان سلطنت فرمانروايى كرد و چون به زودى بمرد برادرش به خانيت رسد او نيز بمرد و بركه اغول برادر باتو بر تخت فرمانروايى برآمد و در پى او منكوتيمور پسر توقان نوادهء باتو و چون زمان او سپرى شد برادرش توداى منكو به خانى رسيد و آلغو پسر منكو تيمور و تولابوتا و كنجك پسران تاريوا او را از ميان برداشتند و خود به مشاركت فرمان راندند . پس شاهزاده تقتاى پسر منكو تيمور ايشان را به ديار عدم فرستاد و خود چندى بر سرير خانيت استقرار يافت . تقاى پسر تاتار « 2 » نوادهء جوجى كه لشكركش باتو بركه بود بر او بشوريد و خود به جاى او نشست ، چون او درگذشت اورنگ « 3 » بن طغلق بن تقتاى بن منكو تيمور بر تخت قرار گرفت و اكنون نوبت خانيت اوست . اما جغاتاى ، چنگيز مملكت ماوراء النهر و ختن و كاشغر و حدود بيشباليغ و قياس تا نواحى قراقرم به نام او موسوم گردانيد . چون بمرد نبيرهء او قراهولاكو اغول به خانيت نشست . كيوك خان او را برانداخت و مملكت به ييسون « 4 » منكو پسر جغاتاى داد . يعنى با وجود پسر صلبى نبيره چگونه فرمان راند و پس از عزل از مقام خود جاى خويش بار ديگر به قراهولاكو داد . پس از قراهولاكو پسرش مباركشاه طفل بود و مادرش هرغنه خاتون به سرپرستى او اشتغال داشت . آنگاه نوبت به آلغو پسر بايدار پسر جغاتاى رسيد [ 608 ] و هرغنه پسر خود مباركشاه را بر سرير خانى نشاند . براق پسر ييسون « 5 » توانبيره موا توكان به دشمنى با او برخاست و مباركشاه را برانداخت و خود به خانى استقرار
--> ( 1 ) - چ : كميله . ( 2 ) - چ : ماتار . ( 3 ) - چ : اوزبك . ( 4 ) - چ : بتسون . ( 5 ) - چ : بيتون .