تقسيم كرد . مقصود چنگيز خان از اين عمل آن بود كه فرمانروايان ، زيردستان را به يك چشم بنگرند . بارى اكنون كه ممالك چنگيز خان اينهمه وسعت يافته و از خاندان او در اقطار عالم زياده از ده هزار باشند كه تخت و افسر و « يورت » و لشكر مستقل دارند چرا ياساى چنگيز خانى را رعايت نكنيم ؟ و هنوز بدين قناعت نكرده با يكديگر نزاع كنيم و ياغيان را آسوده گذاريم ؟ [ 454 ] گاهى فرزندان قيدو با لشكر قاآن در هم آويزند و از طرفى قنجى كه نبيرهء باتو پسر سرتاق است و ترسو دشمنى كنند . براقيان با هلاكوخانيان در منازعه‌اند . تقاى و تقتاى پيامهاى سخت به يكديگر دهند . اين حركات از دلايل زوال دولت باشد . سبب برافتادن خاندان قديم سلاطين تاجيك با همهء شوكت و قدرتى كه داشتند بر دست لشكر تتار آن بود كه از خويش و پيوند بريدند و از نزديكان دورى جستند . پدر قصد پسر كرد و برادران به يكديگر تطاول نمودند و زيردستان بر ولينعمت خود شوريدند . لاجرم رسيد به آنان آنچه رسيد . بارى ما نيت كرديم كه ياسانامهء چنگيز را پيش چشم داريم و هركس به هرچه دارد قناعت نمايد و به ديگرى تعرض روا ندارد و از جوانب امر و اشارت قاآن را مطيع باشند و تجار و قوافل از اطراف ديار بدان حضرت آمد و شد كنند و از آنجا نيز بازرگانان به اطراف روان شوند . لشكر قاآن متوجه تسخير بلاد منزى و ماچين گردد و قيدوئيان و براقيان متوجه بلاد هند و سند و دهلى و اولاد صاين اجن به ديار مغرب و مصر و روم و فرنگ لشكر كشند و تقاى و تقتاى با ياغيان جوانب ايل منكوتيمور درآويزند . تا بدين انديشهء نيكو سلسلهء اتحاد ميان ما گسسته نشود و فردا در نزد چنگيز خان شرمسار نباشيم و اگر قاآن اين رأى را مىپسندد فرمان دهد تا با رسولان به اطراف فرستاده شود و اگر كسى از آن سرپيچى كند من كه توايم لشكر كشم و فرمان قاآن را به او بشنوانم . قاآن وقتى اين پيام شنيد بر رأى توا آفرين گفت و رسول را بنواخت و فرمانى مؤكد صادر كرد و در جواب توا نوشت كه : چنگيز خان كه برداشتهء قدرت الهى بود چون قدم در ميدان جهانگيرى گذاشت هر يك از پسران را موافق حال شغلى معين كرد . جوجى را به كار شكار و ترتيب امور شكارگاه مأمور كرد [ 455 ] اوكتاى را كه مردى خردمند بود به تنظيم امور مملكت گماشت و امور لشكر را به تولو واگذار كرد و جغاتاى را مأمور اجراى احكام نمود . الحق توا كه از نسل جغاتاى است در احياى ياساى چنگيز خانى سهم بسزائى دارد و حسن رأى او بساط كشمكش ميان فرزندان چنگيز خان را بعد از دو قرن درخواهد نوشت .