بخشهاى پائين زير دست او بماند . امير به « سوق اهواز » در آمد ، و در خانهء بريدى فرود آمد و كارهايش رو به راه شد . بريدى نيز در بصره استوار گرديد ، بجكم هم در واسط مانده ، به كشاكش با بغداد و دولت پرداخت ، ابن رايق نيز به بغداد بسنده كرده دامنهء كار خود را كوتاه نمود [ 1 ] . چون وزير ابو الفتح [ بن فرات ] در هم ريختگى كارهاى پايتخت ، و فرايندى را كه نويد مىداد بديد ، ابن رايق را به طمع انداخت كه ماليات مصر و شام را نيز به خزانهء خود آورد و از آن كمك گيرد * ، او گفت : اين كار از راه دور نتواند شد و بايد خود بدانجا رود ، پس براى اطمينان پيوندى زناشوئى ميان خودش و او ببست ، دختر ابن رايق را به همسرى پسر خود ابو القاسم [ پسر ابو الفتح ] در آورد ، و ميان ابن رايق و ابن طغج نيز همينگونه پيوند پديد آورد [ 2 ] . و خود از راه فرات به سوى شام رفت . ابو بكر بن رايق نيز على بن خلف بن تناب را به كارگزارى خراج و ديه‌ها در خوره‌هاى اهواز گمارد و به او دستور داد ، به سر كار خود برود و نخست با ابو حسين [ 3 ] بجكم كنار آيد و او را دوستانه به كمك خود در جنگ با ابو حسين احمد بن بويه و بيرون راندن او از اهواز بكشاند و با وى قرار نهد كه سپاهيان او پنجهزار تن باشند ، جيرهء او و مردانش در صورتى كه در واسط بمانند و به اهواز نروند ساليانه هشتصد هزار دينار باشد كه آن را از ماليات واسط برداشت خواهند كرد ، و هر گاه به

--> [ ( 1 - ) ] نگارندهء تكمله مىافزايد : ابن رايق نخستين كسى بود كه در بغداد « مآصير » را بنياد نهاد و پيش از وى كسى گرفتن چنين عوارض نشنيده بود . / / M : مأصر چوب يا مانعى ديگر است ، كه بر سر راه آبى نهند تا قايق‌ها را مجبور به پرداخت عوارض كنند ابن رسته گويد : دو قايق در دو كرانهء دجله مىايستادند و آنها را با تنابى به هم مىبستند تا مانع آمد و شد بىاجازهء قايقها شوند ( اعلاق نفيسه ص 185 ) ن . ك . پانوشت خ 5 : 551 . [ ( 2 - ) ] در تاريخ اسلام گويد : مزاحم بن محمد بن رايق دختر محمد بن طغج را به همسرى گرفت . براى گزارش رفتن ابو الفضل [ گويا : ابو الفتح فضل بن جعفر بن فرات ] به مصر ، ن . ك : كتاب الولاة تأليف ابو عمر كندى ص 287 . [ ( 3 - ) ] M : كنيت به نام ، براى بجكم در جاى ديگر ديده نمىشود .