گزارش چيره شدن ابن رايق [ 1 ] بر دستگاه خلافت و همهء كشور : راضى ، ماكرد ديلمى را كه از « ساجيان » است به نزد او فرستاده پيام داد كه او را به سردارى و سپهسالارى ، با لقب « امير الامرا » گمارده ، كارهاى خراج ، ديه‌ها ، معونتگران [ 2 ] همهء بخشها و گردانيدن سياست كشور را به دو واگذارده ، دستور داده است كه در همهء استانها بر منبر ، به نام وى خطبه خوانده شود و با كنيت از وى ياد شود ، خلعت و درفش نيز همراه ماكرد ديلمى و يك خدمتگزار ويژهء سلطان براى او فرستاده شد . * همهء ديوان داران ، همهء سرداران ساجى [ 3 ] ، حسن بن هارون براى ديدار او به پائين سرازير شدند . چون به واسط رسيدند ، سرداران ساجى و حسن بن هارون هنوز به وى نرسيده دستگير شدند . ساجيان زندانى شدند و بار و بنهء ايشان چپاول شد ، پس به « حجريان » گفته شد كه اين رفتار با ساجيان براى گشايش در پرداخت جيره به شما انجام گرفت . چون گزارش به بغداد رسيد ، باقيماندهء ساجيان ، از آنجا به سوى موصل و شام رفتند ، حجريان نيز از آنچه در واسط بر سر « ساجيان » آمد ، ترسيده ، به سوى « دار السلطان » آمده ، چادرهايشان را گرداگرد آن زدند . ابن رايق مونس افلحى را با « بارس » پرده‌دار

--> [ ( 1 - ) ] M : ابن رايق از موالى آرامى نژاد عرب شده است . در كشاكشهاى برترىجوئى ميان موالى ايرانى نژاد و موالى سامى نژاد عرب شده كه براى زير بال گرفتن خليفه ادامه مىداشت و و گوشه‌اى از آن را در پانوشت ص 51 و 77 ديديم هميشه خليفگان بغداد به سوى اين عرب‌شدگان گرايش داشته‌اند . چنان كه خواهيم ديد ، كشتار بىرحمانهء ديلمان و كردان كه به دست همين ابن رايق در دومين دوران امير الامرائى او ناجوانمردانه انجام گرفت ، با كمك خليفه رخ داده است . ( - 6 : 53 - 54 ) . [ ( 2 - ) ] M . متن : و اعمال المعاون . . . ن . ك : پانوشت خ 5 : 231 . [ ( 3 - ) ] در « اوراق » گويد : « كاجو » و « ينال » به سوى ابن رايق پائين رفته بودند كه پس از دريافت صله بازگشتند ، سپس كاجو و ماكرد [ ديلمى ] و تكيجور و صافى از سرداران ساجى بدانجا شدند ابو جعفر بن شيرزاد و حسن بن هارون و ابو بكر بن صيرفى نيز همراه ايشان رفتند .