بويئيان به سرورى مىرسند : روز دوشنبه چهارم ذى حجه اين سال [ 321 ] نامه‌اى از على بن خلف بن تناب [ 1 ] به خصيبى رسيد كه مىگفت : يكى از سرداران نامبردار مرداويج به بخشهاى « ارجان » رسيده است كه به او على بن بويه گويند * . اين مرد ، پيمانكار او بر بخشهاى « ماه بصره » بود و چون مقدارى ماليات كسر آورد ، بترسيد و با چهار صد تن ديلمى به سركشى برخاست و به « ارجان » رفته بر آن چيره شد . گزارش انگيزهء پيدايش على بن بويه و پيش آمدهائى كه رخ داد تا رسيد بدانجا كه رسيد : ابو الحسن على بن بويه و برادرش ابو على حسن بن بويه ، از سرداران بنام ماكان ابن كاكى بودند . پيوند ميان ماكان و مرداويج [ بن زيار ] از آنگاه كه بر ضد اسفار بن شيرويه همدست شدند و او از دژ « سميران » در « طارم [ 2 ] » بازگشت ، نيكو بود ، براى يك ديگر پيشكش‌ها مىفرستادند ، تا آنكه مرداويج چنان كه گفتيم [ 3 ] اسفار را بكشت و بخشهاى رى و كوهستان را به دست آورد و كار او بالا گرفت و سپاه و دارائى بسيار بدست آورد . ماكان به سوى آمل و طبرستان رفته ، بخشهاى آن را بگرفت و آنگاه كه نصر ابن احمد [ سامانى ] فرمانرواى خراسان گرفتار سركشى دو برادرش شد و از نيشابور پس نشست ، ماكان سپاه خود را تا نيشابور پيش برد . چون [ نصر سامانى ] كار خراسان را رو به راه كرد و به سوى نيشابور باز آمده ، براى ماكان پيام داد كه بجاى خود باز گردد ، ماكان نيز پذيرفت و به گرگان و طبرستان بازگشت . جدائى ماكان از مرداويج با رشك و خودخواهى آغاز شد . * مرداويج جانشينان خود را از كوهستان و اصفهان فراخوانده ، سپاهيان را گرد آورده ، به سوى

--> [ ( 1 - ) ] M . متن : طناب . [ ( 2 - ) ] M . متن : طرم . . . مانند خ 5 : 99 ، 118 . [ ( 3 - ) ] ن . ك : خ 5 : 271 - 274 .