گروهى نيز باز گشتند [ 1 ] . مونس و ويژگان و غلامانش ، شتابان به موصل رفتند . حسين [ وزير ] دستور باز داشت املاك و ديه‌هاى مونس و كارمندانش را صادر كرده ، دفترى ويژهء آن ساخته « ديوان مخالفان » ناميده زير رهبرى محمد بن جنى نهاد . پايگاه حسين بن قاسم نزد مقتدر بالا رفته ، خوراكى از سفرهء خود برايش فرستاده ، دستور داد او را به لقب « عميد الدوله » بخوانند و اين لقب او را بر سكه‌هاى درم و دينار نقش كنند و چنين كردند . روز دوشنبه چهار روز مانده از محرم [ 320 ] بر او خلعت پوشانيده ، بخشنامهء آن را براى كارگزاران و خودگردانان بفرستاد . گروهى را از كار بر كنار و گروهى را به كار گمارد . در ميان گمارده‌شدگان * ابو يوسف يعقوب بن محمد بريدى بود كه به درخواست خود كار كارگزارى ديه‌هاى بصره و خراج و دريانوردى [ 2 ] و ديگر راه‌هاى درآمد آنجا را در برابر هزينه‌هاى بصره در پيمان او نهاد و كمبود بودجهء او را سى هزار دينار بر دارائى اهواز حوالت كرد . چون ابو الفتح فضل بن جعفر [ بن فرات ] از اين پيمان آگاه شد ، از اينكه درآمد بصره بسندهء هزينه‌هايش نباشد ، تا بر صندوقى ديگر حوالت شود ، در شگفت مانده ، دستور داد ، كارمندان هر دفتر را با صورت حسابهايشان [ 3 ] آوردند و به مسئول [ 4 ] هر دفتر دستور داد ، درآمد سه سال بصره را از دفتر خود بيرون بياورد . او در جدولهاى هر مسئول [ 5 ] نگريسته ، از جدولى و به جدول ديگر جا به جا مىكرد . او پس از نماز ظهر تا پس از تاريكى كار مىكرد ، تا جدولى كه مىخواست فراهم نمود . سپس او ابو يوسف بريدى را آورده ، كارها را چنان به وى نشان داد كه جاى هيچ انكار نداشت ، پس دستنوشت داد كه همهء حقوق اولياى [ 6 ] آنجا را بپردازد و بر شمار

--> [ ( 1 - ) ] در صله عريب : 167 پ 6954 گويد : از كسانى كه بازگشتند ابو دلف قاسم بن دلف و محمد ابن قاسم بن سيما بودند . [ ( 2 - ) ] M . متن : و الضياع و المراكب . . . [ ( 3 - ) ] M : تقدم با خراج الجماعات و الحسبانات . . . [ ( 4 - ) ] M . متن : اصحاب المجالس . . . ( رئيسان اداره‌ها ) . [ ( 5 - ) ] M . متن : و هو ينظر فيها و فى اعمال كتاب المجالس . . . ( كار دبيران اداره‌ها ) . [ ( 6 - ) ] ن . ك : خ 5 : 236 و 375 .