أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )

245

تجارب الأمم ( فارسى )

كدام زرنگتر بوديم ، من يا تو ؟ آنگاه حسن بن هارون پس از اهانتها و پس‌گردنىها و زدن با چوب دستنوشت او را به بدهكارى ششصد هزار دينار بگرفت ، كه نزديك پنجاه هزار دينار از آن را بپرداخت * و باقى بماند تا ابن ابو ساج [ بن ديوداذ ] ، از واسط براى جنگ با هجرى [ قرمطى ] به كوفه رفت ، پس او را بستهء زنجير با خود ببرد ، و چون [ ابن ديوداذ ] اسير [ قرمطيان ] شد ، محمد بن خلف [ نيرمانى ] رهائى يافت . گزارش جنگ ابن ابو ساج با قرمطى و بى احتياطى و سبك شمردن دشمن كه به اسير شدن او انجاميد و پيشآمدهاى پس از آن كه او را به كشتن داد : يوسف بن ديوداذ از واسط به ابو الحسن على بن عيساى وزير در يك نامه خواستار پول شد ، تا براى فراهم كردن خوار و بار ، براى راه واسط تا كوفه هزينه كند . زيرا ماليات خاور زمين هنوز نرسيده ، و با به جنبش آمدن هجرى [ قرمطى ] نمىتوان به انتظار نشست تا پول از كوهستان برسد ، براى اين كار نيز كمتر از يكصد هزار دينار بسنده نمىباشد . على بن عيسى ، اين نامه را به مقتدر نشان داده پيشنهاد كرد ، هفتاد هزار دينار از بيت المال ويژه برداشته ، براى او فرستاده شود . گزارش رسيد كه ابو طاهر [ قرمطى ] در روز چهارشنبه سيزده روز مانده از ماه رمضان ، خودش از هجر بيرون آمده ، و در جايگاهى به نام « حس » كه دو روز با « أحساء » فاصله دارد فرود آمده ، تا روز شنبه در آنجا مانده ، فرداى آن بيرون آمده است . سلطان * نيز اين گزارش را براى ابن ابو ساج فرستاده دستور بيرون آمدن به سوى كوفه داد . على بن عيسى نيز براى كارگزاران كوفه دستور نامه نوشت كه خوار بار و علوفه براى يوسف [ ابن ديوداذ ] فراهم كنند . يوسف روز چهارشنبه يك شب از رمضان مانده از واسط به سوى كوفه بيرون آمد ، سلامت طولونى نيز كه پول براى او برده بود به بغداد بازگشت . چون ابو طاهر هجرى [ قرمطى ] به كوفه نزديك شد ، همهء اسيرانى را كه از حاجيان گرفته بود آزاد كرد ، كارگزاران سلطان نيز همگى از كوفه گريختند ، ابو طاهر همهء خواربار و علوفه‌اى را كه براى ابن ابو ساج فراهم كرده بودند بگرفت ، و اين