الف : دورانى كه نيرو در دست خليفه است 1 - عباس ابن حسن [ 1 ] وزير مكتفى ( خليفه 289 - 295 ه ) ، وزير مقتدر تا سال 296 ه ، در كودتاى ابن معتز كشته شد ( تجارب 5 : 49 ترجمه ) . رئيس پليس بغداد : ابن عمرويه . تا كودتاى 296 ه ( تجارب 5 : 49 و 53 ترجمه ) قهرمانه : فاطمه تا سال 299 ه ( تجارب 5 : 70 ترجمه ) . 2 - محمد بن داود بن جراح [ 2 ] : عموى على ابن عيسى و عبد الرحمان ابن عيسى وزيران آينده . مدت 24 ساعت در كودتاى عبد الله ابن معتز به سال 296 ه وزير بود و با شكست آن پنهان و سپس كشته شد ( تجارب 5 : 56 - 59 ترجمه ) . 3 - ابن فرات يكم : ابو الحسن على [ 3 ] ( وزير سال 296 - 299 ه ) نخستين وزيرى او براى مقتدر بود . - مدت : سه سال و 8 ماه و 13 روز ( تجارب 5 : 17 ترجمه ) پس از شكست كودتاى ابن معتز تا سال 299 ه كه بر كنار شد وزير بود . رئيس پليس بغداد : پس از شكست كودتاى 296 ه مونس خازن بود ( 5 : 53 و 55 ترجمه ) . قهرمانه [ 4 ] : ام موسى پس از غرق فاطمه در 298 ه منصوب شد . ( تجارب 5 : 70 ترجمه ) . 4 - خاقانى دوم [ 5 ] ( وزير 299 - 301 ه ) محمد بن عبيد الله بن يحيا بن خاقان از ذى حجه‌ى 299 ( 5 : 71 ترجمه ) تا 10 محرم 301 وزير بوده است . ( 5 : 78 ترجمه ) .

--> [ ( 1 ) ] . جرجرائى ماذرائى ( 247 - 296 ه ) پس از مرگ قاسم بن عبيد اللّه بن وزيرى مكتفى منصوب شده بود ( زركلى ، علام ، از سير النبلاء ) . [ ( 2 ) ] . ابن جراح ( 243 - 296 ه ) او را است كتاب الورقة چ . و كتاب الوزراء ( زركلى ، از فوات الوفيات 2 : 202 ، نديم ن . ك : تجارب ج 5 : ص 46 و 279 - ترجمه ) . [ ( 3 ) ] . ن . ك . به : همين مجلد ( پانوشت ص 54 و 63 ترجمه ) او سه بار به وزيرى نشست ( بار دوم بند 6 و بار سوم در بند 8 خواهد آمد ) . [ ( 4 ) ] . براى شناخت مقام قهرمانه ، كه چيزى همانند وزير دربار زنان بوده است و نام چند تن قهرمانه در دوران عباسى ، ن ، ك : پانوشت ج 6 ص 110 ترجمه يكى از اين قهرمانه‌ها به نام « ثمل » مدتى بر مسند قضاى بخشى از بغداد نيز بنشست ( عريب ذيل طبرى : 71 ترجمه ص 6849 ) كه شايد او نخستين زن قاضى در اسلام باشد . [ ( 5 ) ] . ابو على يا چنان كه در تاريخ قم ، ص 203 ، آمده است : ابو بكر ، به سال 312 ه در گذشت ( 5 : 207 ترجمه ) پدرش عبيد اللّه از 240 تا 247 وزير متوكل بود .