روزانهء او را بررسى كند ، تا سر رسيد بستانكارى و دريافت شده‌ها ، از پيش آشكار باشد و تصفيه حساب هر ماه كه پيش از اين ، در نيمهء ماه پس از آن آماده مىشد ، زودتر به ديوان برسد . او « ديوان خاور » را به ابو الفتح فضل بن جعفر بن حنزابه [ 1 ] ، « ديوان باختر » را به ابو بكر محمد بن جنى « ديوان ديه‌هاى ويژه و تازه ساز » را به ابو على بن مقله [ 2 ] « ديوان ديه‌هاى فراتى » را به ابو محمد حسين بن احمد ماذرائى [ 3 ] و ديوان بازرسى خراج و ديه‌هاى عمومى سواد و اهواز و فارس و كرمان و آنچه بدينها پيوسته است به ابو محمد بن روح ، واگذار كرد . ديوان بازرسى هزينه‌ها و صندوقهاى دارائى را به ابو القاسم بن نفاط ، « ديوان دربار » را به ابو جعفر قمى ، « ديوان بيابانها » و « ديوان صدقات » را به ابو احمد عبد الوهاب بن حسن ، « ديوان بازرسى سپاه » را به ابو الفتح محمد بن احمد قلنسوة ، « ديوان حرمسرا » را به محمد بن عيسى ، « ديوان مهر و نگين » را به ابو يوسف سپرد . او كارگزاران شايسته را با حقوق ده ماه در سال ، چاپارها و خبرگزاران [ 4 ] را با حقوق هشت ماه در سال به كار گمارد . او از حقوق پيادگان نوبتى ، سواركاران و همهء دبيران و بازرگانان * و همهء افراد بىسلاح كه از اين ليست حقوق مىگرفتند بكاست . او حقوق كودكان گهواره‌اى و مزدوران را بريد ، از حقوق خدمتگزاران ، پادوها بكاست . همهء حقوق همنشينان ، نديمان ، آوازخوانان ، بازرگانان ، و شفاعتىها را بريد . از حقوق غلامان و كارمندان ويژهء صاحبديوانان بكاست . او شبانه روز به كار مىپرداخت . براى گره‌گشائى از كار صاحب ديوانان شب زنده‌دارى مىكرد و بيشتر آن را بيدار بود ، تا كارها را رو به راه كرد ، درآمد و هزينه را هماهنگ نمود . در اين هنگام ديه‌هاى

--> [ ( 1 - ) ] ن . ك : خ 5 : 242 پانوشت . [ ( 2 - ) ] وزير آينده . ن . ك : خ 5 : 304 . [ ( 3 - ) ] ابن كردى صاحب ديوان المرتجعه . ( صلهء عريب : 145 پ 6931 ) كه نگارندهء تكمله گويد : در سال 338 ه در گذشت . براى ليست ديوانها - پانوشت ص 199 . [ ( 4 - ) ] M . متن : اصحاب البرد و المنفقين . . .