أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
120
تجارب الأمم ( فارسى )
وزير شدن من به دولت بيست و پنجهزار دينار نوشته و ناچار از پرداخت آن بوده است و شما هيچگونه دفاعى در برابر آن نداريد . من اكنون آن را به پاداش آن كمك به تو پس مىدهم . در نشست بازپرسى شفيع لؤلؤى و جز او از ابن فرات ، ابو احمد بن حماد را نيز آورده بودند . او سخن را چنين آغاز نمود * : « وزير [ حامد بن عباس ] و رئيس [ على ابن عيسى ] ، خداوند ايشان را گرامى داراد ، به تو مىگويند : با خودت راستگو باش ! تو از آباديها و كشتزارهايت ، يك ميليون و دويست هزار دينار و از ديگر درآمدهايت نيز مانند آن برداشت مىكنى ، و اين درآمدى هنگفت است . پس يك دستنوشت به مبلغ يك ميليون دينار نقد بنويس و بپرداز و جان خود را بخر تا پس از آن كار تو بررسى شود و گر نه تو را به كسى خواهند سپرد كه با تو آن رفتار كند كه با خائنانى به كشور همچون تو بايد كرد . نزد سلطان آشكار شده است كه تو با نامه نوشتن به ابن ابو ساج [ 1 ] او را به سركشى برانگيختى . ابن فرات گفت : بهتر بود تو به كار خودت بيشتر برسى و به پيغام آوردن نپردازى . تو در چهار سال كه براى على بن عيسى كار كردى پولهائى را كش رفتى ، و چون من به بازرسى آن پرداختم از من پنهان شدى ، كسى كه به جاى تو گمارده شد ليستى از نادرستىها و چشم پوشىهاى تو را تهيه كرده كه در دفترخانهء سلطانى نگاهدارى شده است . شفيع [ لؤلؤى ] پيش ابن حماد آمده گفت : تو هماورد ابن فرات نيستى ! برو نزد پسر او « محسّن » [ 2 ] و او را بازپرسى كن ! او نزد محسن رفته سيصد هزار دينار دستنوشت از او بستاند . سپس به بازپرسى از موسا بن خلف [ 3 ] پرداخته از جاى سپردههاى ابن فرات و دارائى او پرسيد . موسا گفت : نه او نزد من سپرده دارد و نه من از سپردههاى او آگاهى
--> [ ( 1 - ) ] M : رهبر قيام آذربايجان كه مونس و تركان او را شكست دادند ( خ 5 : 113 - 116 ) و ابن فرات را به همكارى وى متهم كردند و پس از عزل ابن فرات بر او پيروز شدند ( خ 5 : 132 ) . [ ( 2 - ) ] اين نام در همه جاى چاپ آمد روز ، با تشديد سين آمده است . [ ( 3 - ) ] ن . ك : « صله » عريب : 74 / 6852 .