أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
92
تجارب الأمم ( فارسى )
عيسى و استاد مونس خادم و ابو الهيجاء عبد الله بن حمدان و ابراهيم بن حمدان [ 1 ] و ديگر سرداران و سپاهيان و يك فيل براى مردم به نمايش نهادند . چون به « دار السلطان » رسيدند حسين [ حمدانى ] رو به روى مقتدر بالله ايستاد ، تا دستور داد او را به زيدان قهرمانه داده نزد او در دار السلطان زندانى شد . پيادگان « حجرى » [ 2 ] پس از دستگيرى حسين بن حمدان دست به آشوب زده ، اصطبل وزير را به آتش كشيده ، خواستار افزايش حقوق شدند . پس بر هر غلام سه دينار در ماه و براى هر پياده سه ربع [ 3 ] دينار افزوده شد و آشوب فرونشست . ابو الهيجاء عبد الله بن حمدان و همهء برادران او نيز دستگير و در دار السلطان زندانى شدند . زيرا يك پسر حسين بن حمدان با گروهى از يارانش گريخته بودند ، و چون به « آمد » رسيدند « جزرى » بر ايشان تاخته پسر حسين با گروهى از يارانش را كشته سرهايشان را به پايتخت فرستاد ، گروهى از ياران حسين بن حمدان [ 4 ] نيز مصلوب شدند .
--> [ ( 1 - ) ] M : دو برادر حسين حمدانى هستند - خ 5 : 75 . [ ( 2 - ) ] M : متن : الرجالة الحجرية مانند الغلمان الحجرية خ 5 : 150 و 6 : 301 و الحجرية و الساجية خ 5 : 206 و الرجالة المصافية خ 5 : 151 و الغلمان السيفية ، و الغلمان المعزية در خ 6 : 488 و الرجال السيفية در خ 6 : 380 . گروههائى از سپاهيان نيم بردهء سريانى و كرد بودند كه به نام آزاد كننده و مولايشان شناخته مىشدند . [ ( 3 - ) ] صاحب تكمله : پانزده قيراط / / M : متن : الرجالة كل واحد نصف و ربع دينار . مشكويه در اينجا غلام را نيم برابر رجاله نهاده و بنابر اين از غلام يك جوان اسب سوار خواسته است ، يا اينكه غلام نيم برده و رجاله بردگان بودهاند . [ ( 4 - ) ] اين داستان در « صله » عريب : 58 - 56 آمده ، ابن قايماز ذهبى دربارهء او در « تاريخ اسلام » گويد : حسين با سپاهى از سوى مكتفى براى جنگ با طولونىها به شام آمد . سپس در روزگار مقتدر براى جنگ با قرمطيان به دمشق آمد ، سپس عهدهدار « ديار ربيعه » شد ، پس جنگها كرده دژها گشود ، بسيارى از مردم روم بكشت . پس سركشى كرد و زندانى شد و در 306 ه كشته شد .