أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )

221

تجارب الأمم ( فارسى )

- « كوات شاهنشاه [ 1 ] است . » و چون بامداد شد به پهنهء كاخ خسرو بيامدند . نگهبانان كاخ بگريختند و خسرو خود به باغى كه در نزديكى كاخ داشت و نام آن « باغ هندوان [ 2 ] » بود بگريخت . او را بگرفتند و در بيرون تختگاه ، در خانهء مردى با نام مارسپند زندانى كردند و سرانجام پس از داستانى دراز و به دنبال رفت و آمد پيكها در ميان وى و شيرويه ، با همداستانى بزرگان كشته شد . بزرگان پيش از كشتن وى ، او را به كارهايى كه از او سر زده بود و آنها را بر او برشمرده بودند ، سركوفتها زدند و سرزنشها كردند ، و او پاسخهاى درست و خاموش كننده به ايشان بداد كه چون در خورند اين كتاب و آهنگ آن نبود از آن ياد نكرده‌ايم . خسرو پرويز در سى و هشتمين سال شهريارى خود كشته شد . سى و دو سال و پانزده روز از پادشاهى وى گذشته بود كه پيامبر ، كه درود خدا بر او باد ، از مكّه به مدينه رفت . روزى كه كشته شد چهارصد هزار هميان زر داشت ، به جز گنج‌ها و انباشته‌ها و گوهرها و ابزارهاى پادشاهى ، كه گنج باد آورد [ 3 ] از همان گنج‌ها بوده است . [ 142 ] سپس شيرويه پور پرويز پادشاه شد سخن از فرجام كار شيرويه پور پرويز شيرويه پدرش را و هفده برادر با فرهنگ و دلاور خويش را با رايزنى دستوران خويش بكشت . آن گاه رنجور و شكسته شد . از خوشىهاى زندگى بىبهره ماند . از كشتن برادران خويش پشيمان و نالان شد و كارش گريستن بود تا آن جا كه تاج از سر بيفكند و از آن پس اندوهگين و بيمار زيست . در زمان او طاعون افتاد كه بيشتر پارسيان را بكشت . پادشاهى شيرويه هشت ماه بود . سپس اردشير پور شيرويه پادشاه شد در آن هنگام وى كودكى خردسال بود . گويند هفت ساله بود . زيرا كه از خاندان

--> [ ( 1 ) ] اين كلمه در متن نيز به همين گونه پارسى آمده است . [ ( 2 ) ] در متن : باغ الهندوان . در منابع ارمنى به نقل ژورنال آزياتيك آمده است كه خسرو را دستگير كردند و پس از آن او را در « كتك هندوك » ( خانه هندو ) زندانى ساختند . ( نولدكه ، زرياب : 568 ) . [ ( 3 ) ] در متن : « كنزباذ آورد » .