در خلافت على ( ع ) و اقامت آن حضرت در كوفه نه تنها اين رسم بلكه بسيارى از رسمهاى ناروا از ميان رفت و هديهء نوروزى هم‌چنان‌كه در بين مردم بود در محضر خليفه هم لطف و زيبايى خود را بازيافت . در يكى از عيدهاى نوروز كه على ( ع ) در كوفه بود چندتن از بزرگان و دهقانان ايرانى طبق آيين ديرين خود كه در روز عيد به ديدار بزرگان مىرفتند به خدمت آن حضرت شتافتند و ظرفى از طلا يا نقره محتوى شيرينى مخصوص عيد به عنوان هديهء نوروزى تقديم كردند ، و آن حضرت پس از آگاهى از مناسبت آن ديدار هديه را با خوشرويى پذيرفتند . خود از آن تناول نمودند و به حاضران نيز ارزانى داشتند و براى خوش آمد هديه‌كنندگان اين عبارت را هم كه در تاريخها نقل شده : « نوروزنا كلّ يوم » ( يعنى هرروز ما را نوروز گردانيد ) به آن‌ها فرمودند ، و براى اين هم كه افزون بر آنچه بابت خراج ساليانه بر عهدهء آن‌ها مىبود مالى بر آن‌ها تحميل نشود دستور دادند كه آن ظرف را قيمت كنند و قيمت آن را از خراج ساليانهء ايشان كسر نمايند . در تاريخ بغداد و برخى از مراجع ديگر كه اين خبر نقل شده آمده است كه بزرگ آن دهقانان و كسى كه آن هديه را تقديم داشت نعمان ، جدّ ابو حنيفه نعمان بن ثابت فقيه معروف و صاحب مكتب فقه حنفى بوده است « 1 » . ولى اين مورد در تمام اين دوران موردى يگانه و بىهمتا بود . خلافت على ( ع ) دولتى مستعجل بود كه ديرى نپاييد ، و به زودى خلافت به معاويه رسيد و به دستور او هديه نوروز و مهرگان در رديف خراج قرار گرفت و به سختى مطالبه شد . و در سال نخست مبلغ ده ميليون درهم از اين بابت وصول گرديد « 2 » ، و به تدريج بر آن افزوده گشت تا هم‌سنگ خراج شد . به نوشتهء صولى در زمان معاويه مبلغ خراج سواد ( - عراق ) پنجاه ميليون درهم و هديهء نوروز و مهرگان هم پنجاه ميليون درهم بود « 3 » و اين امر به صورت

--> ( 1 ) . تاريخ بغداد ، ج 13 ، ص 326 . ( 2 ) . جهشيارى ، الوزراء و الكتاب ، چاپ اول - قاهره ، 1938 م . ص 24 . ( 3 ) . صولى ، ادب الكتاب ، ص 219 .