محمد مهدى ملايرى
75
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
آن به منظور رفع دشوارىهاى آنها كوشيده بود قواعد صرف و نحو عربى را براساس گرامر فرانسه تدوين و خلاصه كند و اين كار را هم از نام كتاب « الاحرفية " شروع كرده كه به نظر وى ترجمه گرامر است ، چه گرامر از « گراما » ى يونانى گرفته شده كه به معنى حرف است و احرفية را از آن مشتق ساخته و به جاى صرف و نحو هردو به كار گرفته است . در زمينهء اصلاح يا تغيير خط عربى همهجا مقالهها و رسالههاى بىشمارى نوشته و منتشر گرديده كه آن خود موضوعى است جداگانه « 1 » . تا اينجا سخن از زبان عربى و دشوارىهاى آن در همگامى با دانش و فرهنگ امروز و راههايى بود كه آگاهان و صاحبنظران آن زبان براى رفع آن دشوارىها پيموده و مىپيمايند . اما زبان فارسى : كمى بيش از نيم قرن پيش مرحوم محمد على فروغى نخستوزير وقت كه خود يكى از پايهگذاران فرهنگستان ايران بود ، در پيامى به آن فرهنگستان كه هنوز در آغاز كار خود بود « 2 » چنين نوشت : « زبان فارسى چنان كه از گذشتگان به ما رسيده عيبى دارد و نقصى ، و از آنرو كه ما بايد آن را به آيندگان باز بگذاريم خطرهايى در پيش دارد . . . رفع عيب و نقص گذشته يك اندازه ممكن است ، ولى شايد تماما مقدور نشود ، اما جلوگيرى از خطرهاى آينده كاملا در توانايى ما هست ، به شرط آنكه بخواهيم و بدانيم چه بايد كرد » . مرحوم فروغى اين عيب و نقص را چنين توضيح داد :
--> ( 1 ) . تفصيل اين مطالب را در مقالهء نويسندهء اين گفتار با عنوان « نويسندگان اصلاحطلب و داستان خط و زبان عربى » در « الدراسات الادبية » ، سال 1 ، شمارهء 4 خواهيد يافت . ( 2 ) . فرهنگستان ايران در خرداد 1314 خورشيد گشايش يافت ، و اساسنامهء آن در نخستين شمارهء « نامهء فرهنگستان » به چاپ رسيد و نامهء مرحوم فروغى در آذرماه 1315 به فرهنگستان نوشته شد و در فروردين 1316 با عنوان « پيام به فرهنگستان » انتشار يافت .