محمد مهدى ملايرى

402

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

به عبارت واضح‌تر آنچه اينها مىخواهند و براى زبان عربى ضرورى مىدانند تجديدنظرى كامل و شامل ، هم نسبت به اصول زبان عربى از صرف و نحو و بلاغت آنست و هم نسبت به خط آن . شايد در نظر اول چنين تصور شود كه اظهار اين‌گونه نظرهاى تند و افراطى ، بلكه برپا كردن اين سر و صدا دربارهء نقص خط و دشوارى زبان تنها نتيجهء حسّ نوخواهى بعضى از نويسندگان نوخاسته و نشانه‌اى از سركشى آنها نسبت به سنّتهاى ديرين و يا واكنش دشوارىهايى است كه برخى از شاگردان سهل‌انگار و بازيگوش گذشته در هنگام تحصيل اين زبان با آن دست به گريبان بوده و اكنون كه قدّى برافراشته و دستى از آستين درآورده‌اند بدينگونه بر آن مىتازند و آتش دل خود را فرومىنشانند . هرچند ممكن ، بلكه مرجح است كه در ميان اين دسته نوخواهان كسانى هم يافت شوند كه محرك آنها در اين بحث يك يا چند علت از آنها كه شمرده يا نشمرده‌ايم باشد ، ولى بسيارند دانشمندان پخته و نويسندگان آزموده و استادان فرزانه كه چنين تحولى را براى زبان عربى ضرورى مىدانند . براى نمونه مطالب زير از نوشتهء يكى از اين قبيل نويسندگان يعنى آقاى دكتر طه حسين عينا ترجمه مىشود . دكتر طه حسين در جهان عرب مشهورتر از آنست كه معرفى شود . وى در عصر حاضر در زبان و ادبيات عربى و فن نويسندگى و وسعت اطلاع و فراخ‌بينى استاد مسلم و بلامنازع شمرده مىشود . اين نوشته از كتابى است كه وى نزديك به بيست و پنج سال پيش به عنوان « آيندهء فرهنگ در مصر » تأليف كرده است . در همان كتاب پس از آن‌كه شرح مفصلى دربارهء لزوم تحول و اصلاح در صرف و نحو و علوم بلاغت عربى نوشته در پايان آن چنين مىآورد : « من تنها اصلاح صرف و نحو و علوم بلاغت را كافى نمىشمرم ، بلكه در زبان عربى اصلاحى ريشه‌دارتر از اين را خواهانم ، اصلاحى كه شامل خواندن و نوشتن ، يعنى خطى كه با آن مىنويسيم و مىخوانيم نيز بشود ، تا آن‌كه در نتيجهء آن بسيارى از دشوارىهايى كه اكنون در خواندن و نوشتن اين زبان هست از ميان