محمد مهدى ملايرى

340

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

خود را از در بهشت براى ملت يزيدى ساخته‌ام كه آن را سجده كنند . كسىكه اين پيكره را زيارت كند مرا زيارت كرده ، و من همهء گناهان او را مىبخشم و نماز و روزه و خيرات او را قبول مىكنم . و پس از اين گفته همهء حاضران در برابر او به سجده مىافتند و سپس به دعا برمىخيزند و با دف و دايره به مديحه‌سرايى و ستايش مىپردازند ، و بايد همهء حاضران در سرور و شادى شركت كنند تا عباداتشان قبول شود . طواف دادن مجسمهء طاووس در دهات يزيدىنشين هميشه با علم و پرچم همراه است . گويند كه هريك از فرشتگان هفتگانه علمى داشته كه نزد سليمان حكيم بوده و پس از او به دست امراى يزيدى سپرده شده ، و در زمان يزيد بن معاويه ، وى براى هريك از اين علمها ادعيه و اوراد مخصوصى وضع كرده كه با زبان كردى قديم و با دف و دايره مىخوانند و هلهله مىكشند . اين علمها هفت عددند و گويند كه همه در نزد امير شيخان است . و هم‌چنين گويند كه در طى مدت چهار هزار سال كه بر امت يزيدى گذشته غالبا در تحت فشار ايرانيان و مغولها و تركها قرار داشته‌اند و به‌دين‌جهت بسيارى از آثار و گنجينه‌هاى آن‌ها نابود شده و آخرين ستمى كه بر آن‌ها رفته در زمان عمر پاشا والى عثمانى بوده كه وى همه علمها را از آن‌ها گرفته است ، ولى بعدا در زمان سليمان نظيف پاشا اين والى دستور داده كه علمها را به آن‌ها برگردانند . و نيز گويند كه در حال حاضر اين علمها و پيكرهء قوچ ابراهيم و چندين پيكرهء مار كه اين‌ها هم نزد يزيدىها مورد تجليل و ستايش هستند نزد امير شيخان است . رسم بر اين است كه در جشن‌ها و موسم زيارات يا عبادات اين علمها را حركت دهند . محل اين علمها در مقام شيخ عادى در جايى است كه آن را طاووس خاتون مىگويند ، نزديك جاى ديگرى كه خزينة الرحمن مىخوانند . نخست آن‌ها را در مقام شيخ عادى با آبى كه مقدس مىپندارند تعميد مىدهند ، آنگاه آن‌ها را براى زيارت مردم به دهات اطراف مىبرند . قوّال‌ها كه چنان‌كه خواهيم ديد دسته‌اى از اين مردم هستند كه كار آن‌ها حركت دادن علمها و پيكرهء طاووس و گردش آن در