ديگر در آتشكدهء بزرگ در شهر شيز در سرزمين آذربايجان زادگاه زردشت . از روايتهاى زردشتى چنين برمىآيد كه كتاب اوستا در آن دوره مشتمل بر هزار فصل بوده كه به بيست و يك نسك تقسيم مىشده ، و در دورهء ساسانى هم كه بار ديگر به گردآورى اوراق پراكندهء اين كتاب كه پس از حملهء اسكندر متفرق شده بود پرداختند و به بيش از سىصد و چهل و هشت فصل دست نيافتند همان را نيز بيست و يك نسك تقسيم كردند . بنابراين روايت اوستاى دورهء ساسانى نزديك به يك‌سوم اوستاى قديم بوده . وست خاورشناس معروف كه بررسيهايى دربارهء كتاب اوستا كرده معتقد است كه اوستاى ساسانى مشتمل بر سىصد و چهل و پنج و هزار و هفتصد كلمه بوده ولى آنچه از اين كتاب تا دورهء ما رسيده و اينك وجود دارد نزديك به يك‌چهارم كتابى است كه در دورهء ساسانيان وجود داشته و داراى 83 هزار كلمه است . و اما روش انشايى اوستا - اگر آن بخش آن را كه در ذكر احكام و مناسك دينى است جدا كنيم - روش شاعرانه و دل‌آويزى است ، به‌خصوص در كتاب يشت‌ها كه پر از تخيلات عالى شاعرانه است . برخى از محققان را عقيده بر آن است كه بخشهايى از كتاب اوستا و به‌خصوص آن بخش كه معروف به گات‌ها است در اصل منظوم بوده است . « گات » در زبان اوستايى به معنى سرود است ، و ظاهرا اين سرودها به صداى بلند شبيه به آواز خوانده مىشده و علت آنكه در حال حاضر وزن شعرى آن محسوس نيست يكى آنست كه شعر در ايران پيش از اسلام هجايى بوده نه عروضى ، چنان‌كه در فارسى كنونى است ، و ديگر آنكه شرح و تفسيرهايى كه در دوره‌هاى بعد براى بعضى از قطعات اوستا نوشته شده و معمولا آنها را در وسط كلمات يا زير آنها مىنوشته‌اند كم‌كم وارد متن شده و آن را از وزن شعرى خارج كرده ، ولى با وجود اين باز براى محققان و كسانى كه در فهم سخن اوستا ورزيده هستند دشوار نيست كه قطعه‌هاى شعرى آن را با همان سنجهء شعر هجايى تشخيص دهند . دو كتاب ديگر هست كه معمولا نام آنها با اوستا ذكر مىشود و آن‌دو