در اين زمينه از لغزشگاه‌هاى مهم به شمار مىروند ، معطوف داريم . و در اينجا هم مانند گفتار گذشته سعى خواهد شد كه مطالب با ذكر نمونه‌ها و مثال‌هايى درخور اين مختصر روشن گردد . يكى از امورى كه در زمينهء اين بحث توجه به آن اهميت فراوان دارد اينست كه در بعضى از كتب ادب و فرهنگهاى عربى و همچنين در ميان برخى از علما و ارباب لغت عرب گرايش مخصوصى ديده مىشود كه براى هركلمه‌اى تا آنجا كه ممكن است ، هرچند با فرض و احتمال هم باشد ، يك ريشهء عربى بيابند و فقط در موارد بسيار روشن ، و در جاهايىكه نتوان حتى با احتمال بعيد هم كه شده يك ريشهء عربى براى كلمه‌اى بيگانه يافت به خارجى بودن آن كلمه اشاره مىكنند . و در اين موارد هم به‌ندرت به ريشه و هيأت آن كلمه در زبان اصلى تصريح يا اشاره مىگردد . اين امر را گذشته از ناآشنا بودن اين دسته از لغت‌نويسان نسبت به زبانهاى بيگانه ، علّتهاى متعددى است آميخته از عوامل مختلف دينى و غير دينى كه شايد مهمترين و مؤثرترين آنها از تفسير و توجيه بعضى از آيات قرآنى سرچشمه گرفته باشد . توضيح آنكه در قرآن مجيد آياتى هست دالّ بر اين‌كه اين كتاب آسمانى به زبان عربى نازل شده ، مانند « إِنَّا أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ » ( سورهء 12 آيهء 2 ) و « نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ بِلِسانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ » ( سورهء 26 آيهء 195 ) و « وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّما يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَ هذا لِسانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ » ( سورهء 16 آيهء 103 ) . برخى از مفسّران و ارباب لغت از اين آيات چنين فهميده‌اند كه گذشته از بناء كلام تمام الفاظ و كلمات مفرده‌اى هم كه در قرآن استعمال شده ، همه بايد عربى و عربى الاصل باشند . اين تدقيق غيرلازم كه شايد تحميلى بر معناى مصطلح زبان باشد « 1 » باعث گرديد كه دربارهء كلمات غير عربى الاصل كه از زبانهاى فارسى و سريانى و قبطى و يونانى و

--> ( 1 ) . در معناى مصطلح زبان - هر زبانى - نظر كلى بر ساختمان و كيفيت تركيب و قواعد دستورى و غيره است ، نه فرد فرد كلمات چنان كه مثلا گوييم كتاب گلستان و مثنوى مولانا جلال الدين به زبان فارسى است و اين امر با بودن صدها و هزارها كلمات غير فارسى در اين دو كتاب منافات ندارد .