محمد مهدى ملايرى

189

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

سه واژهء فارسى در فتوح البلدان بلاذرى ( توارد پس از هشتاد و چهار سال ) نوشته : م . ى . دخويه ( خاورشناس هلندى ) ترجمه : رضا مدنى ( اشتوتگارت ) م . ى . دخويه خاورشناس هلندى و ويراستار نامور متون عربى جغرافيائى در سال 1866 ميلادى متن ويراستهء فتوح البلدان را به همراه يادداشتهاى فراوان دربارهء واژگان و مفاهيم دشوار و همچنين فهرست‌هاى گوناگون انتشار داد . بخش مربوط به ايران اين كتاب را آقاى دكتر آذرتاش آذرنوش ترجمه نمود كه اولين بار در سال 1346 خورشيدى از سوى بنياد فرهنگ ايران انتشار يافت و بار دوم در سال 1364 خورشيدى از سوى انتشارات سروش پخش شد و نويسندهء اين يادداشت همين چاپ دوم را ديده است . در صفحهء 60 و 61 كتاب نامبرده ، داستان تبديل زبان دفتر خراج ، در زمان حجاج ، از فارسى به عربى آمده است و بحثى كه بين مردى بنام صالح و يك ايرانى بنام زادان فرخ كه هردو در خدمت اعراب بودند ، بر سر امكان ترجمهء اصطلاحات دفتر خراج از فارسى به عربى درمىگيرد . پايان داستان براى اغلب آشنا است . پسر زادان فرخ بنام مردانشاه به آن مرد ديوانى كه توانايى در اين كار نشان داده بود ، نفرينى نثار مىكند و مىگويد « خدايت ريشه از جهان