كه در متن عربى نقل كرديم . يعنى « قال و الويد النيف و الزيادة تزاد » . توضيح اين مطلب آن است كه كلمهء فارسى كه صالح معادل عربى آن را نيّف ذكر كرده « ويد » نيست ، زيرا چنان كه قبلا ديديم صالح معادل عربى كلمهء « ويد » را « ايضا » ذكر كرده و دو كلمهء « نيف » و « ايضا » در زبان عربى از لحاظ معنى هيچگونه تناسب يا قرابتى ندارند كه هردو برابر يك كلمهء « ويد » قرار گيرند . بنابراين نيّف معادل كلمهء ديگرى بوده كه به « ويد » يا « الويد » تحريف شده و به قرينهء معناى نيّف در عربى به آسانى مىتوان دريافت كه آن كلمه « واند » و معرب آن « وند » و در اين عبارت « الوند » بوده كه در فارسى همان كلمه‌اى است كه براى بيان شمار نامعين پس از يك عدد معين ذكر مىشود ، مانند بيست و اندى و اين همان معنى نيف است در عربى مثل عشرون و نيف . بنابراين جملهء صالح در جواب سؤالى است كه از عبارت حذف شده و آن سؤال بايد چنين باشد « فكيف تصنع بوند » مردانشاه پرسيد با « اند » چه مىكنى ؟ صالح گفت اند همان « نيف » است و « زائد » اضافه مىشود . نگارنده سابقا اين مطلب را در رساله‌اى كه ذكرش گذشت بطور اجمال ذكر كرده بودم . « 1 » و در اينجا بايد اين توضيح را اضافه نمايم كه علت اين حذف و تحريف هم تا حدى روشن است زيرا به استثناى نقطهء وند و ويد كه چنان كه گفتيم در رسم الخط قديم رعايت نمىشده ، دو جملهء « فكيف تصنع بويد » و « فكيف تصنع بوند » هردو از هرلحاظ يكسان نوشته مىشده و طبيعى است كه در نظر ناسخى ناآشنا به اصطلاحات فارسى ، جملهء دوم عينا تكرار جملهء اول و سهو كاتب گمان شده و به اين‌جهت آن را حذف كرده باشد و پس از حذف آن سؤال « الوند » هم به قرينهء « ويد » سابق به « الويد » تغيير يافته باشد . منتها در اين‌جا يك سؤال پيش مىآيد و آن اين است كه وقتى نيف در عربى به اين خوبى و روشنى معنى « اند » فارسى را مىرساند و

--> ( 1 ) . در مراجعه به كلمهء وند در برهان قاطع ملاحظه شد كه همكار دانشمند ما آقاى دكتر محمد معين كه هزار افسوس بيمارى ممتد ايشان را از ادامهء كارهاى بسيار باارزش بازداشت به حذف اين جمله در اين عبارت توجه نموده‌اند ، ولى در عبارت الفهرست ششويه و نصف عشر را همچنان « پنجويه » تصحيح كرده‌اند كه سهو است .