عينا در سيزده مورد نقل شده دربارهء موضوعهايى است بدين ترتيب : نسخه‌نامه‌اى از اردشير بابكان به رعيت . سخن كوتاهى دربارهء روابط پادشاهان با رعيت . موعظتهايى كه از زبان برخى پادشاهان ايران روايت مىشده . وصفى از زبان مؤبدان دربارهء دبيران . سخنى در حيله‌هاى جنگى و در تمرين سپاه . خبرى از وهرز مرزبانى كه خسرو انوشروان او را به يمن فرستاد . خبر مروزان و اهل صنايع در يمن . فضائل نفسانى كه آزادان از آن برخوردارند . حكايت كوتاهى دربارهء خسرو و كسى كه جام زرين را دزديد . نكته كوتاهى دربارهء سخن گفتن و سكوت كردن . موعظتى در نيكويى خلق و حسن ادب . « 1 » در يكى از گفتارهايى كه در آغاز اين كتاب گذشت دربارهء اين‌كه چگونه آثار فارسى كه در قرن‌هاى نخستين به عربى ترجمه شد در طى مراحلى به تدريج به خورد زبان عربى رفت و آثار ايرانى آن محو گرديد چندين مثال ذكر گرديد و شايد بىمناسبت نباشد كه از آثار نقل شدهء در « عيون الاخبار » نيز به عنوان نمونه چند مثالى ذكر شود . ابن قتيبه در « عيون الاخبار » قطعه‌اى از تاج‌نامه با عنوان « و قرءت فى التاج لبعض الملوك » نقل كرده كه با اين عبارت آغاز مىشود : « هموم الناس صغار و هموم الملوك كبار . . . » . « 2 » همين قطعه در كتاب « الاداب السلطانيه » « 3 » از قول بعض حكماء الفرس نقل شده بىآنكه در آنجا نامى از « كتاب التاج » برده شده باشد . و همچنين در « عيون الاخبار » قطعه‌اى از نامهء خسرو پرويز به پسرش

--> ( 1 ) . عيون الاخبار ، ج 1 ، ص 10 ، 13 ، 40 ، 47 ، 112 ، 115 ، 149 ، 178 ، 339 ، ج 2 ، ص 126 ، 179 ، ج 3 ، ص 23 . ( 2 ) . عيون الاخبار ، ج 1 ، ص 5 . ( 3 ) . الاداب السلطانيه ، ص 56 .