نشو و نما يافته است . تولد او به قول معروف در سال 213 ه . ق . در كوفه يا بغداد و مرگ او در سال 276 در بغداد بوده است . نوشته‌اند كه وى بخشى از زندگى خود را در بغداد گذرانده و در همانجا معارف عصر خود را از قبيل حديث و فقه و لغت و تفسير و نحو و ادب فراگرفته و بخشى را هم در دينور به شغل قضا گذرانده و سالهاى آخر عمر هم در بغداد بوده است . و از اين‌كه ابوريحان بيرونى او را جبلى خوانده « 1 » چنين برمىآيد كه دينور موطن و اقامتگاه دائم او بوده تا آن حد كه او را از مردم جبل كه دينور هم جزء آن بوده است مىشناخته‌اند . جبل در كتابهاى عربى به منطقهء شمال غربى ايران گفته مىشده يعنى همان سرزمينى كه در قديم سرزمين ماد بوده و در دوران اخير عراق عجم خوانده مىشده . ابن قتيبه با آنكه نخستين كتابهاى موردنياز دبيران و ديوانيان را تأليف كرده خود او دبير و ديوانى نبوده او فقيهى بوده است متشرّع و تا حدّى متعصّب به خصوص در دفاع سرسختانه‌اش از مذاهب اهل سنّت و حديث . او را زبان گويا و مدافع اهل سنّت شمرده‌اند همچنانكه نويسندهء هم‌روزگارش جاحظ را مدافع و سخنگوى معتزلة « 2 » . وى از استادانى چند كسب دانش كرده كه از معروفترين آنها كه در وى اثرى فراوان داشته‌اند يكى ابو حاتم سيستانى و ديگر اسحاق پسر راهويه مروزى نيشابورى بوده‌اند كه هر دو از علماى بنام زمان خود به شمار مىرفته‌اند . ابن قتيبه را مؤلفات بسيار بود او تقريبا در همه رشته‌هاى معارف زمان خودش كتاب يا رساله‌اى تأليف كرده بود . از علوم قرآن و حديث و فقه گرفته تا ادب و شعر و نحو و معارف ديگر بعضىها شمارهء مؤلفات او را شصت نوشته‌اند و برخى هم آنها را به گزاف تا سيصد رسانده‌اند . در مقدمهء عيون الاخبار فهرستى

--> ( 1 ) . الآثار الباقيه ، ص 238 - 239 . ( 2 ) . اين مطلب از ابن سميّه نقل شده كه گفته است ابن قتيبه براى اهل سنّت مانند جاحظ است براى معتزله زيرا او خطيب سنّت است همچنانكه جاحظ خطيب معتزله است . « بنقل احمد زكى العدوى از او در مقدمه عيون الاخبار ، ص 20 » .