گفتار هفدهم نخستين كتابها در فرهنگ دبيران ابن قتيبه و كتاب « عيون الاخبار » او * تاجنامه يا كتاب التاج دوران مجموعه‌هاى خصوصى كه دبيران براى خود از نوشته‌هاى خوب و قابل تقليد نويسندگان سلف يا معاصران خود فراهم مىآوردند تا ايشان را در اداء وظيفه‌شان كمك و راهنما باشد در سير تكاملى خود به دوران تأليف و تدوين مجموعه‌هاى كامل‌ترى رسيد كه نه تنها براى جمع‌كنندگان آنها بلكه براى همهء طالبان علم و معرفت و دبيران كمال طلب مرجع و مأخذى جامع و در دسترس باشد . اين طبيعى بود كه به همان نسبت كه در دستگاه خلافت بر اعتبار و اهميت مقام دبيرى و خدمت در ديوان رسائل مىافزود به همان نسبت هم بر شمارهء داوطلبان اين مقام افزوده گردد و از آنجا كه دست‌مايه اين حرفه و مقام قدرت نويسندگى و وسعت دائرهء علم و اطلاع و مهارت در امور ديوانى و فضائلى از اين دست بود ناچار بر شمارهء كسانى هم كه براى دسترسى به آن مقامها يا حفظ مقام خود در طلب كسب اين فضائل برمىآمدند به تدريج مىافزود و در اثر آن نياز به چنين مجموعه‌هايى هم روزبه‌روز بيشتر مىشد . و اين هم طبيعى بود كه در اين ميان كسانى از اهل علم و معرفت با وقوف بر نياز اين طالبان و با آشنايى با آثار پيشينيان و معاصران درصدد برآيند تا همهء