محمد مهدى ملايرى

387

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

دولت يك رهبرى دينى مستقلى هم به وجود آيد و در مردم ريشه‌دواند و به نام دين حكومت را از دولت بازستاند توصيه‌هاى او در اين باره به جانشينانش در همين زمينه است كه براى آنها شرح دهد كه چگونه يك رهبرى دينى در جامعه به وجود خواهد آمد و چگونه در مردم رسوخ خواهد يافت و چه خطرى براى ايشان به وجود خواهد آورد و چگونه مىتوان از ايجاد آن جلوگيرى كرد يا با آن مبارزه نمود . بهتر است رشتهء سخن را به دست خود اردشير بدهيم و اينك ترجمهء چند بند از عهد اردشير : « آنچه بيش از هرچيز از آن بر شما بيمناكم اين است كه كسانى در درس و تلاوت دين و تفقّه در آن بر شما پيشى گيرند و اعتماد به نيروى سلطنت شما را وادارد كه كار آنها را سبك گيريد و بدينسان در ميان كسانى كه شما بدانها ستمى روا داشته يا آزارى رسانده‌ايد يا آنها را از حقّى محروم ساخته‌ايد و در بيم و هراس افكنده‌ايد و يا آنها را كوچك و خوارمايه شمرده‌ايد رياستى پنهانى پديد آيد . و بدانيد كه هرگز در كشورى رئيسى دينى و پنهانى پديد نيامده مگر آنكه او آنچه را كه در دست فرمانرواى كشورى آشكار بوده از او بازستانده است . زيرا دين بنياد است و سلطنت ستون و آنكه بنياد را دارد سزاوارتر به همه بنا است تا آنكه ستون را دارد . « 1 » و بدانيد كه خردمند محروم زبانش كه برنده‌ترين شمشير او است بر شما كشيده است و آنچه بيش از هرچيز از زبان او به شما زيان مىرسد اين است كه او نيرنگ خود را به دين بگرداند ، با دين حجت بياورد و چنين وانمود كند كه خشم او براى دين است و گريه و اندوه او براى دين است و دعوت او هم به سوى دين است . چنين كسى پيروان و مريدان و مشاوران و يارانى بيش از شما خواهد يافت زيرا بغض و كينهء مردم آماجش پادشاهان ، و دوستى و دلسوزى آنان جهتش ناتوانان و ستمديدگانند . « 2 » اردشير در اين عهد راه مبارزه را هم بدين‌گونه به جانشينانش ياد مىدهد .

--> ( 1 ) . متن عربى ، ص 53 - 54 . ( 2 ) . متن عربى ، ص 56 .