آنها را فرارى دادند . « 1 » از اين‌گونه تيراندازى اسواران ايرانى كه در جنگهاى داخلى اعراب در شكست مخالفان اثرى قاطع داشته بار ديگر در سال 74 در جنگ زيده كه در نزديكى مدينه ميان سپاه مروان خليفه اموى از شام و سپاهيان بصره به طرفدارى ابن زبير اتفاق افتاد اثرى مىيابيم . در اين جنگ اسواران ايرانى در سپاه بصره با سپاهيان شام مىجنگيدند ، بلاذرى در اين باره مىنويسد در اين جنگ جماعتى از اسوار هم در سپاه ابن زبير شركت كردند و خلقى را با تيرهاى خود مىكشتند و هيچ تيرى از آنها به خطا نرفت . « 2 » در اين جنگ يوسف ابن الحكم ثقفى پدر حجاج بن يوسف والى خونخوار دوران عبد الملك بر بصره نيز در جزء سپاهيان شام شركت كرده بود و پسرش حجاج را هم به ترك خود سوار كرده بود و چون سپاه شام شكست يافت او هم با پسرش از معركه بگريخت . ولى حجاج اين خوارى را كه از آنها يافته بود فراموش نكرد و هنگامى كه به ولايت بصره منصوب گرديد به اسواران ايرانى زيان فراوان وارد ساخت خانه‌هاشان را خراب كرد و مقرريهاى آنها را كه در ديوان داشتند قطع كرد و بعضى از آنها را هم از بصره كوچانيد . « 3 » در همين قرن اول هجرى باز به مناسبتى در تاريخ حوادث خلافت سخن از همين اسواران ايرانى و تيراندازيهاى آنان كه موجب قتل مخالفان شده است به ميان آمده و آن در زمان خلافت سليمان بن عبد الملك است كه مروان بن مهلّب به نيابت از برادرش يزيد بن مهلب ولايت بصره را داشت . در سال 90 هجرى داود بن عقبه و چند تن از زعماى خوارج در بصره قيام كردند و كسانى را كه به مقابلهء آنها فرستادند كارى از پيش نبردند و همگى شكست يافت تا سرانجام

--> ( 1 ) . فقال لهم ماه افريدون بالفارسيه صكّوهم بالفنجسقان اى به خمس نشّابات فى رمية بالفارسيه ، و الاساوره اربع مائه فصكّوهم بالفى نشّابه فى دفعه فاجلوا عن ابواب السكك . . . » ( طبرى ، 2 / 454 ) . ( 2 ) . فتوح البلدان ، ص 460 ، شرح اين جنگ را در انساب الاشراف ج 5 ، ص 150 - 154 خواهيد يافت . ( 3 ) . فتوح البلدان ، ص 460 .