گفتار چهاردهم الگوهاى نويسندگى « امثلة الكتابة » آئين نويسندگى كه دبيران بايد مىآموختند * آداب الفرس و حكم الفرس * نامه ابن مدبّر به دبيران ديوان * هماهنگى الفاظ و تعابير با مقام اجتماعى مخاطب * نامه ابن مدبّر گام ديگرى در تحوّل انشاء عربى * نكوهش جاحظ از دبيران ديوان * تداوم نوشته‌هاى فارسىتبار و عربىشكل تا دوره‌هاى بعد آئين نويسندگى كه دبيران بايد مىآموختند از نوشته‌هايى كه دربارهء آيين نويسندگى يا قواعد بلاغت در زبان پارسى وجود داشته و دبيران ديوان آنها را مىآموخته‌اند و در دوران اسلامى هم معروف بوده و نام بعضى از آنها هم در مآخذ اسلامى آمده و ذكر آنها گذشت اثر اندكى در كتابهاى ادبى به همان صورت باقى مانده يا نقل شده ، ولى از نوشته‌هايى كه در موضوعهاى مختلف از آن قبيل كه به كار دبيران ديوان خلافت مىآمده و مىتوانسته‌اند آنها را از لحاظ سبك انشاء و هنر نويسندگى و مضامين نو و آموزنده‌شان همچون الگو و سرمشقى به كار برند آثار بيشترى برجاى مانده ، آثارى كه از خلال آنها مىتوان هم به ويژگيهاى نوشته‌هاى ديوانى آن عصر پىبرد و هم مسير انتقال آنها را به زبان عربى دنبال