فهميد كه آن كتاب مجموعه‌اى از بهترين نوشته‌هايى بوده كه صاحب ترجمه از نويسندگان معروف قديم يا همروزگار خودش به ضميمهء نوشته‌هاى خودش يا بدون آنها براى خود جمع كرده بوده ، در شرح‌حال بعضى از اين دبيران تصريح به اين مطلب هم شده ، چنان كه در شرح‌حال احمد بن اسماعيل الخصيب انبارى دبير عبد الله بن عبد إله بن طاهر از جمله آثار او دو مجموعه در همين زمينه ذكر شده يكى كتابى كه با عنوان « ديوان الرسائل » بود و ديگرى كتابى كه با عنوان « كتاب رسائله الى اخوانه » « 1 » آمده يعنى نامه‌هاى او به دوستانش كه معلوم است كتاب نخستين برگزيده نوشتهء ديگران و كتاب دوم مجموعه نامه‌هاى خودش بوده و از همين قبيل است آنچه در شرح‌حال احمد بن يوسف دبير مأمون آمده و براى او هم دو كتاب در همين زمينه ذكر شده يكى به نام « كتاب الفصول فى الرسائل المختاره » يعنى كتاب فصول در نامه‌هاى برگزيده و ديگر با عنوان « كتاب رسائله الخاصة » . « 2 » از مطالعهء در شرح‌حال اين دبيران و وزيران همچنين معلوم مىشود كه گذشته از مجموعه‌هايى كه شامل گزيده‌هايى از انواع نوشته‌هاى خوب در موضوعهاى مختلف و گوناگون بوده‌اند ، بعضى از مجموعه‌ها هم تنها نوع خاصى از نوشته‌ها را شامل مىشده‌اند مانند مجموعه‌اى كه عمر بن مطرف معروف به ابو الوزير به نام « كتاب رسائل الى الوزير » « 3 » تأليف كرده بوده و تنها شامل نمونه نامه‌هايى بوده است كه به وزيران مىنوشته‌اند . اين عمر بن مطرف از مردم مرو بود و مدتى دبير منصور خليفه عباسى بود و در زمان جانشينان او مهدى و هادى و هارون عهده‌دار ديوان شرق بود . و همو بود كه در زمان هارون صورتى از آنچه از همه قلمرو خلافت به بيت المال مركزى بغداد از نقدينه و كالاى رسيده تهيه كرده و آن را به يحيى برمكى وزير رشيد تقديم داشته و آن صورتى است كه جهشيارى آن را در كتاب « الوزراء و الكتاب » « 4 » به تفصيل نقل

--> ( 1 ) . الفهرست ، ص 124 . ( 2 ) . الفهرست ، ص 123 . ( 3 ) . الفهرست ، ص 127 . ( 4 ) . الوزراء و الكتاب ، ص 281 - 288 .