گفتار سيزدهم مجموعه‌هاى رسائل در فهرست ابن نديم در شرح‌حال غالب دبيران ديوان و نويسندگان معروف قرنهاى نخستين اسلامى در جزء آثار بازمانده از ايشان يكى هم مجموعه‌اى از نوشته‌هاى برگزيدهء ايشان يا نوشته‌هاى برگزيده به وسيلهء ايشان را با عنوانهايى از قبيل « كتاب رسائل » يا « ديوان الرسائل » يا مجموع الرسائل و مانند اينها نام برده كه توجه به آن از نظر آشنايى با تحول فرهنگ ديوانى ايران و دولت خلفا مهم و سودمند است ، زيرا اين امر گذشته از اين‌كه گوشه‌اى از جنبهء آموزشى و منابع فكرى و فرهنگى اين طبقه را نشان مىدهد پرتوى هم بر تحولات تاريخى اين فرهنگ و سير تكاملى آن در دوره‌هاى مختلف مىافكند . اين مجموعه‌ها از يك‌سو ريشه در فرهنگ ديوانى ايران پيش از اسلام دارند و از سوى ديگر با تحولى كه در دوران اسلامى در آنها روى داده و با سير تكاملى آنها زمينه و مايهء كتابهايى گرديدند كه از قرن سوم هجرى به بعد براى تغذيه فكرى و تجهيز علمى دبيران ديوان و آگاه ساختن ايشان به امورى كه دانستن آنها را براى ايشان هم از لحاظ معارف عمومى و هم فنون نويسندگى و هم وظائف ديوانى آنها ضرورى مىشمرده‌اند تأليف گرديده كتابهايى از نوع عيون الاخبار ابن قتيبه و ادب الكتاب صولى ( در گذشته در 336 ه ) و كتاب الوزراء و الكتاب جهشيارى ( در گذشته در 331 ه . ) و ادب الوزير ، و الاحكام السلطانيه ماوردى ( درگذشته در 450 ه . ) و كتابهاى ديگرى كه نام آنها خود فهرستى بلندبالا