محمد مهدى ملايرى
308
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
عربى گرديده غالبا در حد سبك نويسندگى و محاسن بيانى او متوقف مىماند همين است كه اين استادان تنها يك چهرهء عبد الحميد يعنى همان چهرهاى را كه به سوى زبان و ادب عربى و اسلامى متوجه بوده مورد مطالعه قرار دادهاند و همهء داوريهاى آنها متوجه همان چهره گرديده بىآنكه گذشته از سبك بيان معانى به خود معانى و موضوعهاى اصلى منشآت او كه در زبان عربى بكر و بىسابقه مىنمود و نتيجه اقتباس او از مآخذ فارسى بوده است توجه كافى مبذول دارند . در صورتى كه داورى صحيح و كامل دربارهء عبد الحميد چنان كه گفته شد جز با مطالعهء هر دو چهرهء او ميسّر نيست و اين همان چيزى است كه ابو هلال اجمالا در نوشتهء خود بدان اشاره كرده ولى كمتر بدان توجه و در آن دقت شده است .