العجم » نقل كرده چندان دور نيست بلكه در برخى اصطلاحات و تشبيهات خيلى هم به هم نزديكند . آنچه ابن قتيبه در اين باره از زبان مؤبدان مؤبد و با عنوان « قرأت فى بعض كتب العجم » نقل كرده چنين است : « كتاب الملوك عيبتم « 1 » المصونه عندهم و آذانهم الواعيه و السنهتم الشاهده ، لانه ليس احد اعظم سعادة من وزراء الملوك اذا سعدت الملوك ، و لا اقرب هلكة من وزراء الملوك اذا هلكت الملوك ، فترفع التهمة عن الوزراء صارت لضامخهم للملوك لضامخهم لانفسهم و تعظم الثقه بهم حين صار اجتهاد هم للملوك اجتهاد هم لانفسهم فلايهتم روح على جسده ولايهتم جسد على روحه لان زوال الفتهما زوال نعمتهما ، و ان التئام الفتهما صلاح خاصتّهما » . « 2 » و خلاصه آن اين است كه دبيران همچون ( مخزن اسرار ) چشم و گوش و زبان شاهان هستند چه اگر پادشاهان كامياب باشند كسى كامياب‌تر از وزيران نخواهد بود و اگر هم به هلاكت برسند هيچكس چون وزيران در معرض هلاكت قرار نخواهد گرفت و از اين‌جا است كه نصيحت و راهنماييهاى ايشان به شاهان در واقع نصيحت و راهنمايى براى خودشان است و جهد و كوشش ايشان در خدمت آنان جهد و كوششى است در خدمت خودشان ، آن دو مانند تن و جان هستند كه چون باهم قرين باشند هر دو پايدار مانند و چون از هم بگسلند نعمت از هردو سلب گردد . از مقدمه نامه عبد الحميد خطاب به دبيران : « بكم ينتظم الملك و تستقيم للملوك امورهم و بتدبيركم و سياستكم يصلح الله سلطانهم و يجتمع فيئهم و

--> ( 1 ) . هرچند عيبه در اين عبارت بىمعنى نيست و چنان كه در ترجمهء فارسى آن آمده مىتوان آن را مخزن اسرار ترجمه كرد ولى به قرينهء آنچه در نوشته‌هاى ديگر پارسى و به خصوص در عهد شاپور آمده كه وزيران را به چشم و گوش و زبان شاه مانند مىكرده‌اند و همچنين به قرينه آنچه در نامهء عبد الحميد آمده مىتوان گفت كه كلمه عيبتهم در اصل اغينهم بوده و در اثر تحريف بدين شكل درآمده و چون در اين شكل هم معنى نسبتا مناسبى داشته مصلح كتاب عيون الاخبار متوجه آن نشده . ( 2 ) . عيون الاخبار ، ج 1 ، ص 47 .