لوى بن غالب الكاتب البليغ المشهور » . « 1 » ابن عبدربه آغاز كار عبد الحميد را در ديوان خلافت از زمان عبد الملك بن مروان نوشته است . عبد الملك ميان سالهاى شصت و پنج تا هشتاد و شش هجرى خلافت مىكرده و با اين حساب اگر هم عبد الحميد در اواخر خلافت عبد الملك به ديوان پيوسته باشد در هنگام مرگ حدود پنجاه سال خدمت ديوان را پشت‌سر داشته و از اين‌چنين برمىآيد كه او خدمت ديوان را خيلى زود و در دوران نوجوانى شروع كرده ، و اين امر با رسم و آيينى كه از قديم در نظام ديوانى ايران و سپس در دوران خلفا معمول بود كه دبيران مراحل خدمت را به تدريج بپيمايند و در طى مراحل كسب علم و تجربه و احراز شايستگى كنند تا به بلندترين مقام ديوانى كه همان صاحب ديوانى رسائل باشد برسند ، درست درمىآيد ولى با گفتهء ابن نديم كه عبد الحميد در آغاز كار به تعليم كودكان مىپرداخته زياد سازگار نيست . و در هرحال اقامت پيوسته عبد الحميد در شام كه مركز خلافت اموى و مقر ديوان خلافت بوده باعث گرديده كه ابن نديم او را از مردم شام بشمرد . « 2 » در مؤلفات متأخر در شرح‌حال عبد الحميد مطالبى اضافه شده كه قابل تأمل است . ابن خلكان در شرح‌حال او با آنكه در آغاز او را به پيروى از ابن نديم از مردم شام شمرده ولى بعد گويد كه او اهل انبار « 3 » بود و در رقّه مىزيست . و در

--> ( 1 ) . وفيات ، ج 2 ، ص 377 . ( 2 ) . الفهرست ، ص 117 - مىتوان پنداشت كه آموزگارى عبد الحميد از خبرى ناشى شده باشد كه جهشيارى هم آن را نقل كرده و براساس آن عبد الحميد پسر جبله را تعليم خط داده است ( الوزراء و الكتاب ، ص 82 ) . ( 3 ) . انبار نامى است كه شهر فيروز شاپور به آن نام معروف شده . فيروز شاپور در شمال حيره قرار داشت و يكى از پايگاههاى مهم دوران ساسانى در جنگ با روم بود و چون در زمان شاپور اول بر آبادى و استحكامات آنجا افزوده شده به نام وى فيروز شاپور خوانده شده و علت شهرت آن به انبار اين بوده كه آنجا انبار ذخيره و ارزاق و مهمات جنگى و تمام چيزهايى بوده كه در جنگ با روم مورد نياز بوده و ظاهرا شهرت اين شهر به نام انبار بيشتر از فيروز شاپور بوده و به همين جهت در مآخذ اسلامى بيشتر به نام ( الانبار ) شناخته شده ( فتوح البلدان ، -