محمد مهدى ملايرى
190
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
مىگردد و در سال 102 هجرى در خلافت يزيد بن عبد الملك خبر او را در مركز خلافت در شام مىيابيم كه بدان اشاره خواهد شد . صالح و بيت المال چنين مىنمايد كه صالح در سمت خود به عنوان عامل خراج در حفظ بيت المال بسيار سختگير بوده . و حتى در اين مورد داستانهائى مبالغهآميز از او نقل كردهاند . نوشتهاند كه چون يزيد بن مهلب والى عراق در خرج بىپروا بود صالح به سختى از اسراف او جلوگيرى مىنمود از جمله اينكه او براى اطعام مردم هزار خوان از بيت المال در نزد خود داشت كه صالح آنها را از او بازستاند و يزيد از او خواست كه آنها را به او باز پس دهد و قيمت آنها را به حساب خود او بنويسد ، و همچنين نوشتهاند كه وقتى يزيد چيزى خريده بود و قيمت آن را به خزانه حواله نموده بود ، صالح آن را رد كرد و گفت بيت المال تحمل اينگونه مخارج را ندارد و خليفه هم اينگونه مخارج را نخواهد پذيرفت . و سرانجام يزيد كه نتوانست با حكم و فرمان او را وادار به اطاعت كند با خواهش و تمنا از او خواست كه آن حواله را بپردازد و تعهد كرد كه بعدها چنان حوالهها ندهد . « 1 » از جمله اين داستانهاى مبالغهآميز يكى اين است كه نوشتهاند وقتى يزيد بن مهلب از او خواست تا مرغى به طعام او بيفزايد صالح نپذيرفت . و وقتى يزيد عاتكه را به زنى گرفت و از صالح خواست تا مقرّرى يكماههء او را براى وليمه عروسى به او بدهد او از اين كار امتناع نمود « 2 » . از مجموع اين حكايات هرچند بعضى از آنها گزافه به نظر مىرسد چنين برمىآيد كه او در وظيفهء خود و حفظ بيت المال بادقت و احتياط رفتار مىكرده و اين امر حكام را خوش نمىآمده . نوشتهاند علت اينكه يزيد بن مهلب از امارت عراق دلتنگ شد و وقتى سليمان بن عبد الملك امارت خراسان را هم علاوه بر
--> ( 1 ) . ابن اثير ، الكامل ، 4 - 145 . ( 2 ) . لغتنامه ، به نقل از تهذيب ابن عساكر ، ج 6 ، ص 371 .