يك و استمرار آنها در ديوان خلافت و به خصوص در دوران عباسى داشتند نمىتوان در بحث و بررسى در كيفيت انتقال اين مواريث فرهنگى به جهان اسلام ناديده گرفت . چون يكى از عواملى كه باعث گرديد اين مواريث در دوره‌هاى مختلف و نسلهاى بعد كه با سنّتهاى گذشته چندان آشنايى نداشتند همچنان استمرار يابد وجود همين نوشته‌ها بوده كه در همان قرنها در اختيار دبيران ديوان و وزيران قرار داشته است كه غالبا از خاندان‌هاى قديمى ايران و آشنا به اين قبيل نوشته‌ها بوده‌اند . استاد فقيد سعيد نفيسى فهرستى از مناصب و درجات مهم و مشاغل رسمى دوران ساسانى را از روى اطلاعاتى كه توانسته بود از مآخذ مختلف تاريخى و پژوهشهاى محققان به دست آورد در كتاب باارزش خود تاريخ تمدن ايران ساسانى « 1 » آورده و در آن نود و هشت منصب يا شغل را به ترتيب ذكر كرده و دربارهء هريك كم‌وبيش شرحى داده و تعدادى از مناصبى را هم كه از متون قديم ارمنى به دست مىآيد بر آنها افزوده است ، و هرچند هنوز باب تحقيق در بسيارى از آنها براى تشخيص صحيح و تعيين حدود و قلمرو آنها باز است ، ولى به‌هرحال بايد آن را گام بسيار مفيدى در راه‌يابى به تشكيلات ديوانى آن زمان و چگونگى انتقال آنها به جهان اسلام دانست . جهبذ در جزء منصبهاى ديوانى كه از خوارزمى نقل كرديم منصبى هم بود به نام جهبذ كه خوارزمى آن را خازن يعنى خزانه‌دار معنى كرده و گويد وظيفهء او در ديوان خراج آن بوده كه رسيد ماليات مؤديّان را بدهد . اين كلمه صورت عربىشدهء گهبد يا گاهبد فارسى است كه گذشته از آنكه صورت آن تغيير مختصرى كرده معنى آن هم با گذشت زمان دچار تحوّل گرديده و چون معنى آن در اصل با آنچه موضوع

--> ( 1 ) . اين كتاب به همين نام در سال 1331 هجرى خورشيدى جزء انتشارات دانشگاه تهران به شمارهء 146 چاپ شده و مطالبى كه در متن به آن اشاره شده از ص 236 - 294 كتاب است .