محمد مهدى ملايرى
103
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
فرمانروايان و خلفا قصائد غرا سرودند و نويسندگان در اين زمينه نوشتههاى بديع و زيبا ساختند كه در مآخذ ادبى عربى نمونههاى فراوانى از آنها روايت شده است . نمونهء آثار نثرى را در رسائل ابو اسحق صابى درگذشته به سال 384 هجرى « 1 » و رسائل صاحب بن عباد در گذشته به سال 385 هجرى « 2 » و نمونهء قصائد عربى را هم در ديوان شاعران نامدارى همچون بحترى شاعر متوكل و ابن رومى از شاعران قرن سوم هجرى و شريف رضى درگذشته به سال 406 هجرى « 3 » و شريف مرتضى درگذشته به سال 436 هجرى « 4 » و مهيار ديلمى شاعر عربىگوى فارسىانديش . . . به فراوانى مىتوان يافت . « 5 » نوشتهها و اشعارى كه در تهنيت نوروز و مهرگان پديد آمدهاند نوشتهها و اشعار و لطيفههايى كه در زبان عربى در تهنيت نوروز و مهرگان يا در وصف آداب و رسوم آنها به وجود آمدند از همان زمانها موضوع كتابهاى متعددى شدند كه نام و اثر بعضى از آنها در نوشتههاى قديم آمده است ، از آن جمله : كتاب الاعياد و النواريز تأليف ابو الحسن على بن مهدى كسروى . « 6 » كتاب الاشعار السائرة فى النيروز و المهرجان ، تأليف حمزه اصفهانى . « 7 »
--> ( 1 ) . يتيمة الدهر ، ج 2 ، ص 57 و 59 و 60 . ( 2 ) . ديوان المعانى ، ج 1 ، ص 97 . ( 3 ) . ن . ك . ديوان شريف رضى ج 1 ، ص 316 و 465 و ج 2 ص 544 و 546 و 615 و 623 و 649 . ( 4 ) . ن . ك . ديوان شريف مرتضى ج 1 ، ص 221 و 260 و 265 و ج 2 ، ص 49 و 363 و ج 3 ، ص 49 و ص 106 و 174 و 230 . ( 5 ) . در ديوان مهيار ديلمى هفتاد قصيده و قطعه در تهنيت نوروز بدين ترتيب خواهيد يافت . ج 1 ، 15 قصيده ، ج 2 ، 25 قصيده ، ج 3 ، 21 قطعه و قصيده و ج 4 ، 9 قصيده . ( 6 ) . الفهرست ، ص 150 . ( 7 ) . المحاسن و الاضداد ، ص 241 ، و الآثار الباقية ، ص 31 .