تاريخى و فرهنگى باشد تفكيك آن دو را از يكدگر اگر ناممكن نسازد بسيار دشوار خواهد نمود . اثر متقابل فارسى و عربى در يكديگر پيش از اسلام زبان عربى آنچه را از كلمات و تعابير از زبان فارسى مىگرفت يا از راه ايرانيان مقيم عربستان يا كاروانهاى بازرگانى كه در سرزمينهاى عربى درآمد و رفت بودند يا از طريق بازرگانان يا قبايل عرب كه در مجاورت ايران مىزيسته و در مناطق فارسىزبان آمد و رفت داشتند و يا از طرق محدود ديگرى كه معمول آن زمان بود صورت مىگرفت و در هر حال دائره آن نسبت به نيازهاى محدود زندگى عربى چندان گسترده نبود ولى در دوران اسلامى زبان عربى در قلمرو زبان فارسى با اين زبان هم‌عنان گرديده بود و هر دو به‌عنوان زبان اسلامى حامل يك پيام مىبودند ، و در اين محيط تازه زبان عربى با اشياء و مفاهيمى برخورد مىكرد كه براى آن تازگى داشت و كلمات و تعابيرى را از زبان فارسى به‌صورت تعريب يا ترجمه در خود مىپذيرفت كه تا آن زمان در آن زبان سابقه نداشت ، يا واسطهء همين زبان فارسى با جنبه‌هائى از تمدن و فرهنگى گذشته اين سرزمين آشنا مىشد كه قبلا با آنها آشنا نبود و به همين سبب بود كه زبان فارسى مهمترين زبانى گرديد كه بزرگترين اثر را در زبان عربى برجاى گذاشت همچنان كه زبان عربى هم مهمترين زبانى گرديد كه بزرگترين اثر را در زبان فارسى برجاى گذاشته است . و به همين سبب است كه تحقيق در تحولات لغوى و فرهنگى هريك از اين دوزبان بدون آشنائى با زبان ديگر خالى از نقص و نارسائى نخواهد بود . ميان زبان فارسى و عربى فرقى هست كه بايد بدان توجه شود و چون اين فرق را در يكى از مجالس بحث و بررسى كه در تلويزيون لبنان براى بحث در همين موضوع تشكيل شده بود در پاسخ يكى از استادان ادبيات عرب دانشگاه لبنان بيان كرده‌ام بهتر آن مىدانم كه آن قسمت از سؤال و جوابى را كه مربوط به همين موضوع است از