گفتار سيزدهم كتاب « المسائل » منسوب به خسرو انوشروان و ترجمهء قطعه‌اى از آن ؟ ؟ ؟ سخنان حكمت‌آميز كه از انوشروان روايت شده است كتاب « المسائل » منسوب به خسرو انوشروان و ترجمهء قطعه‌اى از آن در جاودان خرد مسكويه قطعه‌اى است كه با اين عنوان مشخص شده است : « حكم توثر عن انوشروان » يعنى « سخنان حكمت‌آميزى كه از انوشروان روايت مىشود » . و ما در ضمن منقولات مسكويه اجمالا از آن سخن گفتيم و اينك كه ترجمهء آن را در اينجا مىآوريم توضيح مختصرى هم دربارهء آن اضافه مىكنيم : اين قطعه - بنابر روايت - عبارت از سخنانى است كه خسرو انوشروان در پاسخ پرسشهايى كه در موضوعهاى مختلف اخلاقى و تربيت نفس از وى شده ايراد كرده ، و بدين جهت به صورت پرسش و پاسخ است . عنوان اين قطعه در كتاب مسكويه نشان نمىدهد كه از كتاب خاصى گرفته شده باشد ، ولى از خاتمهء آن چنين برمىآيد كه آنچه نقل شده پاره‌اى از كتابى بوده كه در ادبيات ساسانى وجود داشته و منسوب به انوشروان بوده و پس از ترجمهء عربى به نام كتاب « المسائل » خوانده شده است . اين نام از اينجا به دست مىآيد كه در پايان همين قطعه چنين آمده : « چون انوشروان از كتاب المسائل بپرداخت چنين گفت . . . » و هيچ شكى نيست كه مقصود از كتاب « المسائل » همين