داشتن جشن سده به يادبود و شادى دست يافتن به اين فروغ ايزدى و رام كردن حيوانات اهلى ، به كار گرفتن آنها در كشاورزى ، استفاده از گوشت آنها براى خوراك و استفاده از پوست حيواناتى كه داراى پوست نرم و گرم بوده‌اند براى پوشش تن و كارهاى ديگرى كه در تاريخ‌هاى عربى و اسلامى ذكر شده است . « 1 » اين كارها و علم و حكمتى كه در تاريخ داستانى ايران به هوشنگ نسبت داده شده سبب گرديده كه شخص او با شخص هرمس داناى داستانى تاريخ‌هاى اسلامى كه آغاز بسيارى از علوم را به او نسبت مىدهند درهم آميزد ، تا جايى كه در بعضى از اين تاريخ‌ها ، هرمس هم مانند هوشنگ نوادهء كيومرث است ، و به قول ابو معشر بلخى كيومرث نياى او ساعات شبانه‌روزى را به او آموخت ، و او نخستين كسى بود كه دربارهء موجودات علوى و حركات ستارگان سخن گفت . و نوشته‌اند كه پارسيان در تاريخ‌هاى خود هرمس را ابنجهذ ناميده‌اند و هرچند املاى اين كلمه به اشكال مختلف ذكر شده ولى معنى آن را دادگر نوشته‌اند كه با لقب هوشنگ يعنى « پيشداد » يكى است ، و به همين جهت هم هست كه بعضى مورخان مانند مقدسى و ديگران هوشنگ را با ادريس پيغمبر يكى گرفته‌اند ؛ زيرا چنان‌كه نوشته‌اند ادريس نام عربى هرمس است چنان‌كه خنوخ هم نام عبرى او است . « 2 » با اين صفت كه هوشنگ را در تاريخ داستانى ايران بوده و يكى از پايه‌گذاران فرهنگ و تمدن بشر شناخته شده طبيعى است كه سخنانى هم در حكمت و ادب و پند و اخلاق به منظور تربيت و تهذيب نفس كه معمولا به حكيمان و دانايان نسبت داده مىشده به او نيز نسبت دهند ، و بدين ترتيب در ادبيات سنّتى ايران كتابى در همين زمينه‌ها منسوب به هوشنگ پادشاه داستانى ايران به‌وجود آمده باشد .

--> ( 1 ) . مانند آنچه در تاريخ طبرى ج 1 ص 115 چاپ مصر . و تاريخ غرر السير چاپ زوتنبرگ ص 5 و شاهنامه فردوسى در داستان سلطنت هوشنگ آمده است . ( 2 ) . نك ، طبقات الامم ابن صاعد اندلسى ص 18 و 39 و عيون الانباء ابن ابى اصيبعه ص 32 و طبقات الاطباء و الحكماء ابن جلجل ذيل نام هرمس ، و البدء و التاريخ ج 3 ص 138 - 139 .