« و من العلم ان تعلم انك لا تعلم بما لا تعلم و من احسن ذوى العقول عقلا من احسن تقدير امر معاشه و معاده تقديرا لا يفسد عليه و احد منهما الاخر ، فان اعياه ذلك رفض الادنى و اثر عليه الاعظم . . . من افضل اعمال البر ثلاث خصال ، الصدق فى الغضب و الجود فى العسره و العفو عنه المقدرة « 1 » » . در اين زمينه تذكر اين مطلب نيز خالى از فايده نيست كه مسكويه در قسمت حكم الاسلاميين كه چنان كه گفتيم زير عنوان « آداب ابن المقفع و وصاياه » مطالب زيادى از نوشته‌هاى ابن المقفع را آورده از كتاب الادب الصغير چيزى ذكر نكرده است . علاوه بر آنچه راجع به اصول اين دو كتاب ذكر شد توجه به يك مطلب ديگر دربارهء آنها در اينجا بسيار مهم است و آن اين است كه اين دو كتاب از لحاظ مطالب و محتوى به هيچ‌وجه با تأليفات عربى اين دوره شباهتى ندارند و همه چيز در آنها دلالت دارد بر اينكه نه در محيط عربى به وجود آمده‌اند و نه به وسيلهء نويسنده‌اى كه با چنان محيطى آشنايى داشته است . خليل مردم از نويسندگان محقق عرب كه دربارهء ابن مقفع و آثار او تحقيقى شايسته دارد با توجه به اين خصوصيت آداب ابن مقفع دربارهء آن چنين مىنويسد : « ادب ابن مقفع هرچند از حيث لفظ و تركيب عربى مبين است ليكن در جمع و تأليف مطالب اعجمى است زيرا وى هيچ‌گاه به شعر عرب استشهاد نمىكند و به امثال عربى تمثل نمىجويد و از سخنان حكمت‌آميز و مواعظ اعراب روايت نمىكند و از خطباء ايشان نام نمىبرد و به اخبار ايشان اشاره نمىنمايد . و اين خلاف روشى است كه عامهء نويسندگان عرب مانند جاحظ و هم‌رديفانش از آن پيروى كرده‌اند . وى از اين جهت يا مترجم از فارسى است و يا مضامين شايع را گرفته ، و يا تمام اين مطالب را از انديشه خود درآورده است » . « 2 » كتابى كه به نام « الادب الكبير » چاپ شده و قطعاتى هم از آن در عيون الاخبار و در كتاب مسكويه نقل شده و به نام آداب ابن مقفع ناميده شده

--> ( 1 ) . الادب الصغير ، ص 36 . ( 2 ) . ابن المقفع ، به قلم خليل مردم بيك ، ص 66 .